Gefeliciteerd met de hoofdprijs: een pleegkind!

Is het een goed idee om pleeggezinnen met een reality-tv programma te werven? Het tv-bedrijf Talpa en de Jeugdzorg vroegen onlangs medewerking van pleeggezinnen voor een proefaflevering. Daarin werd een schijnsituatie voorgesteld. Drie aspirant-pleeggezinnen werven om de gunst van een pleegkind dat een weekendje komt logeren. Het kind (ouder dan 12) mag meebeslissen, wie het beloofde ‘warme thuis’ mag verzorgen. In werkelijkheid is er een jaarlijks behoefte aan 1.000 nieuwe pleeggezinnen. Jeugdzorg heeft de gezinnen niet voor het uitzoeken. Laat staan dat de kinderen hun nieuwe ouders mogen selecteren. Het massamedium tv moest dit schrijnende tekort nu helpen oplossen.

Nu speelt televisie graag spelletjes met de emoties van de kijker, ten eigen bate. Van vrijwel alle aspecten van het dagelijks leven wordt televisie gemaakt. Leed, liefde, bonje, seks, jaloezie, rijkdom, gezondheid, uiterlijk, beroemdheid, talent, te hard rijden, opvoeding. De tv maakt er een format van, waarin de boer een vrouw zoekt, de jury oordeelt, de agent bekeurt en de stylist u verandert.

Het is amusement, op kosten van volwassen mensen die hun privébesognes kennelijk graag aan de natie willen vertellen. Dat moet iedereen zelf weten, hoewel een enkeling beter tegen zichzelf beschermd had kunnen worden. De tv verlegt grenzen, met als hoogtepunt de Grote Donorshow waarin een nier onder zieke patiënten werd verloot. Dat bleek achteraf vrij briljante fictie – maar het meeste is toch min of meer echt. Wie zijn ouders via de tv wil inlichten over zijn homoseksualiteit of zijn biologische ouders wil opsporen kan bij de KRO terecht. De NCRV stelt de herkomst van uw DNA vast en als u wilt scheiden komt RTL u ‘helpen’. De kassa is nooit ver weg.

Een recente poging van het VU ziekenhuis het leed op de eerste hulp door verborgen tv-camera’s te laten exploiteren, strandde in een storm van protest. Daar werd de privacygrens overschreden door tv-werkers in doktersjassen en patiënten die ongewild werden gefilmd. Toen werd ook duidelijk dat mensen in kwetsbare situaties, die niet goed zijn geïnformeerd of daarover op dat moment niet goed kunnen oordelen, niet aan tv-registratie mogen worden blootgesteld.

Die norm komt ook nu weer van pas. Pleegkinderen zijn per definitie kwetsbaar, niet tot oordelen in staat en dienen te worden beschermd. Tegen de tv en tegen maatschappelijk werkers die publiciteit zoeken. De beslissing van Jeugdzorg, gisteren, om van dit format af te zien is juist. En nogal laat.