Duits Hof toetst besluiten euro

Vandaag doen Duitse critici van de plannen voor de redding van de euro hun beklag bij het Constitutioneel Hof in Karlsruhe. Een volgens politici gevaarlijke vertraging van de besluitvorming dreigt.

Het Constitutioneel Hof in Karlsruhe nadert de grenzen van zijn macht. De hoogste rechters in Duitsland, die wetten toetsen aan de grondwet, stellen vandaag de besluitvorming over de redding van de euro ter discussie. In een hoorzitting kunnen politici van links en rechts, een aantal economen en een groep burgers hun beklag doen over de manier waarop bondskanselier Angela Merkel in hun ogen zeggenschap uit handen geeft aan Brussel.

Als het Hof hun argumenten overtuigend vindt, kan het besluiten tot een uitgebreide toetsing van de mechanismen die zijn afgesproken om de euro te redden, waaronder het permanente noodfonds voor de euro (ESM) en het begrotingspact dat eurolanden dwingt tot een grotere financiële discipline. Dat zou de besluitvorming stilleggen.

Bondskanselier Angela Merkel loodste de Brusselse afspraken over ESM en begrotingspact anderhalve week geleden in een tumultueuze vergadering met succes door de Bondsdag. Maar de wet treedt pas in werking als hij door bondspresident Joachim Gauck is ondertekend, en hij wacht – op verzoek van de rechters zelf – op het oordeel van Karlsruhe. Dit weekeinde riep hij Merkel op het allemaal nog beter uit te leggen.

Veel politici vinden dat de rechters met vuur spelen. Haast is geboden en in hun ogen staat niets minder dan het voortbestaan van de euro op het spel. Er is geen tijd voor „juridische haarkloverij”, heet het in Berlijn. „Als alle landen zoveel tijd zouden nemen, zou Europa handelingsonbekwaam worden”, zegt een Groene Europarlementariër.

Bondsdagvoorzitter Norbert Lammert (CDU) verwacht dat de rechters de urgentie „bij hun beoordeling betrekken”. Zijn partijgenoot Helmut Brandt vraagt de rechters om zich te realiseren dat „de banken- en schuldencrisis de politiek dwingt met hun besluiten de grenzen op te zoeken” van het haalbare.

Europarlementariër Alexander Graf Lambsdorff (FDP) ging nog een stap verder. In een regionale krant zei hij dat de rechters vaak niet weten waar ze het over hebben. „Dat leidt soms tot verkeerde inschattingen. [...] Dat is zorgwekkend, omdat zo de grootste lidstaat van Europa in zijn handelen wordt beperkt.”

Gisteren maande minister van Justitie Sabine Leutheusser-Schnarrenberger (FDP) de politici tot terughoudendheid. „Regering en politici moeten zich hier absoluut niet mee bemoeien. Het Constitutioneel Hof heeft geen adviezen nodig.”

Voorlopig blijft de spanning tussen haastige politici en beschouwelijke rechters in Duitsland bestaan. Er is al geopperd om de grondwet zo te wijzigen dat niet ieder besluit in Berlijn ter discussie gesteld kan worden in Karlsruhe. Minister van Financiën Wolfgang Schäuble heeft gesuggereerd het debat voorgoed te beslechten in een referendum over Europa. Maar bondskanselier Merkel vindt dat meer iets voor „overmorgen”. Daarvoor ontbreekt nu de tijd.