Spaanse rente boven zeven procent in aanloop naar lastig Brussels overleg

Europese vlaggen voor het gebouw van de Europese Commissie in Brussel. Foto AFP / Georges Gobet

De ministers van Financiën van de eurozone zijn vanavond weer samen in Brussel voor overleg. De lastige opgave: het verder uitwerken wat onlangs op de EU-top afgesproken werd. Ondertussen stijgt de Spaanse rente op tienjarige staatsobligaties weer tot boven de zeven procent.

Het kost waarschijnlijk nog maanden voordat de beslissingen van eind vorige maand tot in de details uitgewerkt zijn. Toen spraken de lidstaten af dat banken rechtstreeks vanuit het Europese noodfonds konden lenen (dus zonder dat het hele land onder financieel toezicht komt te staan). Ook werd recent duidelijk dat Spanje honderd miljard nodig heeft om banken overeind te houden en dat Cyprus ook bij het noodfonds moet aankloppen - allemaal losse eindjes die de ministers nog moeten afhechten.

Rente daalde door afspraken, maar dat was van korte duur

Op de EU-top deed vooral Monti van zich spreken. De Italiaanse premier hamerde op kortetermijnoplossingen: de rentes van Italië en Spanje staan problematisch hoog en als dat niet snel aangepakt wordt, heeft een visionair plan voor de toekomst van de eurozone ook geen zin meer.

Monti’s aandringen had aanvankelijk effect: het direct vanuit het ESM kunnen steunen van banken stemde de financiële markten gunstig en de rentes van Spanje en Italië daalden flink. het optimisme bleek echter van korte duur. Afgelopen vrijdag werd de grens van de zeven procent weer overschreden door Spanje. Vanochtend (rond 10.45 uur) staat hij op 7,1 procent. Italië, dat vlak na de top onder de zes procent dook, staat nu weer op 6,14.

Als de rente langere tijd zo hoog blijft staan, wordt het afbetalen van de staatsschulden onmogelijk. De 7 procent is hetzelfde percentage dat Griekenland, Portugal en Ierland ertoe dwongen een beroep te doen op financiële noodhulp van het IMF, de EU en de ECB.

De reden: Europese leiders die elkaar tegenspreken

Omdat cruciale aspecten van de EU-top van vorige maand vaag blijven en leiders er elk een andere uitleg op nahouden, ebde de hoop op een snelle oplossing snel weg. Onze correspondent Caroline de Gruyter schrijft vandaag in NRC:

“Ongeveer het enige dat onbetwist is, is dat eurolanden banksupervisie gaan overhevelen naar de Europese Centrale Bank. De Europese Commissie maakt een voorstel, waarover regeringen komende maanden gaan onderhandelen. Maar over alle overige besluiten van de top, die nota bene gewoon in de slotverklaring staan, spreken de deelnemers elkaar intussen tegen. Daardoor straalt de eurozone besluiteloosheid en chaos uit – het omgekeerde van wat de bedoeling was.”

Waar zit het verschil dan in? De Gruyter geeft een paar voorbeelden. Zo zeggen Finland en Nederland dat directe herkapitalisering van Spaanse banken strijdig is met de statuten van het ESM - wat Monti er weer toe bewoog om ‘sommige noordelijke landen’ te verwijten dat ze onverantwoord zijn.

“Ook de regel dat ‘de eurogroep de situatie van de Ierse banksector zal bekijken om de houdbaarheid van het goedlopende hervormingsprogramma te verbeteren’, blijkt voor velerlei uitleg vatbaar. De Ieren beweren dat zij lagere rentes gaan betalen aan het noodfonds. Anderen ontkennen dit.”

Expres vaag geformuleerd, om iedereen tevreden te houden

En ook de deal voor Italië is omstreden. Monti en Europese functionarissen zeggen dat het land een ‘trojka-light’ krijgt: beperkte inspecties zonder inmenging van het IMF. Nederland en Finland zeggen juist: nee, er komt een complete inspectie en een complete trojka. De Gruyter:

“Kennelijk was er op de top na een nacht onderhandelen nog volop onenigheid. De conclusies werden daarom volgens een deelnemer ‘expres vaag geformuleerd’. Dit is een beproefd Europees recept: zo kunnen alle regeringsleiders er min of meer mee leven en kunnen ministers en experts de rimpels later gladstrijken. Maar de clashes in het openbaar bemoeilijken dat vanavond: zij beperken de manoeuvreerruimte van de politici.”

Dat alles maakt dat het vanavond in Brussel een lastige avond van details invullen en gladstrijken wordt. Het kan nog wel eens laat worden en of er echte knopen doorgehakt worden, valt nog maar te bezien.