Parlement inzet krachtmeting president en leger Egypte

De Egyptische president Morsi heeft het leger getrotseerd door het officieel ontbonden parlement bijeen te roepen. In eerste instantie dreigt een juridische veldslag.

De pas gekozen Egyptische president, Mohammed Morsi, heeft gisteren vriend en vijand verbaasd door een decreet uit te vaardigen dat het parlement bijeenroept. Dat parlement was vorige maand door de legerleiding ontbonden, als gevolg van het vonnis van het Constitutioneel Hof dat de verkiezingen niet in overeenstemming waren met de grondwet.

Die laatste beslissing, kort daarop gevolgd door een decreet waarin het leger ook een deel van de bevoegdheden van de president naar zich toetrok, werd door velen gezien als een ‘juridische coup’ door een leger dat zich vastklampt aan de macht.

Het parlement werd gedomineerd door de Moslimbroederschap en andere fundamentalistische partijen. Nu Moslimbroeder Morsi president is, zouden de fundamentalisten met een herstel van het parlement zowel de uitvoerende als de wetgevende macht in handen hebben. Dat is precies het scenario dat de legerleiding wil vermijden.

De Partij voor Vrijheid en Gerechtigheid van de Moslimbroederschap heeft opgeroepen tot marsen naar het Tahrirplein in Kairo om het decreet van Morsi te ondersteunen. Op dat plein, dat vlakbij het parlement ligt, waren vanochtend al enkele honderden aanhangers van Morsi.

Morsi’s decreet gaat wel vergezeld van een zoenoffer: er komen nieuwe parlementsverkiezingen binnen zestig dagen na het herschrijven van de grondwet. Vermoedelijk zullen de fundamentalisten veel minder stemmen halen in die verkiezingen, nu zij ook al de president hebben. Maar een nieuwe grondwet kan nog lang op zich laten wachten. De leden van de vergadering die de grondwet moet herschrijven zijn immers aangewezen door het parlement. In haar laatste decreet eigende de legerleiding zich het recht toe om zelf een nieuwe grondwetgevende vergadering aan te wijzen als de huidige er niet uitkomt. Ook gaf het leger zichzelf een vetorecht over de artikelen van de nieuwe grondwet.

In Egypte zorgde het nieuws voor complete verwarring. Dat de legerleiding onmiddellijk in spoedberaad bijeenkwam, suggereert dat zij niet op voorhand door Morsi was geconsulteerd. Uitgerekend vandaag moest het administratief hooggerechtshof bijeenkomen om te oordelen over de wettelijkheid van de ontbinding van het parlement. Morsi is met zijn decreet dus vooruitgelopen op die beslissing.

In eerste instantie dreigt nu een ingewikkelde juridische veldslag. Morsi beroept zich op de voorlopige grondwet van 30 maart. Daarin staat dat de gekozen president onmiddellijk alle uitvoerende bevoegdheden krijgt die tot dan door de legerleiding werden waargenomen. Morsi gaat ervan uit dat dit wil zeggen dat hij ook eerdere beslissingen van de legerleiding ongedaan kan maken. Het leger zal een andere mening toegedaan zijn.

Parlementsvoorzitter Katatny heeft het parlement voor morgen bijeengeroepen. De militaire politie staat dan voor de keuze: of de nieuwe president gehoorzamen, of het eerdere bevel van het leger de parlementariërs de toegang te verbieden.

De president reist woensdag naar Saoedi-Arabië, zijn eerste buitenlandse trip. De Amerikaanse president Obama zal hem in september bij Verenigde Naties in New York ontmoeten.