Eerst weten dát en dan hóe

E.J. Dijksterhuis: De mechanisering van het wereldbeeld. A’dam Univ. Press, 590 blz., € 64,50 gratis via dbnl.org

‘Wanneer men wil verklaren, hoe het komt, dat iets gebeurt, zal men toch eerst zeker moeten weten, dat het gebeurt.’ Met deze cruijffiaanse wijsheid avant la lettre legde E.J. Dijksterhuis in 1950 het gedachtegoed en de drijfveren van de Renaissance-astronoom Johannes Kepler (1571-1630) uit.

In De mechanisering van het wereldbeeld beschrijft hij hoe, vanaf de Griekse tijd, natuurwetenschappers de werkelijkheid steeds beter en preciezer in wiskundige formules vastleggen. Dijksterhuis schuwt zelf ook de formules niet. Zijn boek werd in 1952 bekroond met de P.C. Hooftprijs. Toch verscheen de tweede druk pas in 1975 – tien jaar na zijn dood.

Dijksterhuis beschrijft de geschiedenis van de natuurwetenschap als een interne ontwikkeling. Hij heeft het nauwelijks over de maatschappelijke invloeden (oorlog, wereldhandel) die wetenschap richting geven. De belangstelling voor die sociale geschiedenis kwam later.

Welke Nederlandstalige boeken over wetenschap van na WO II blijven interessant om te lezen? De wetenschapsredactie presenteert deze zomer haar selectie. Op een feestelijke avond op 25 september wordt de lijst samen met SPUI25 teruggebracht tot 25 boeken.