Zege met Droste-effect

Het artikel geschreven door de nieuwe president van Mexico, Enrique Peña Nieto, moet al hebben klaargelegen, zo snel na de verkiezingen van zondag verscheen het op de website van The New York Times. Peña Nieto onderstreept in deze schriftelijke geruststelling dat zijn partij, de PRI, democratisch is en niet zal terugkeren naar „oude gebruiken”. Een korte verwijzing naar de lange periode (1929-2000) waarin PRI-presidenten over Mexico heersten als koningen.

De media in Mexico maakten meteen melding van het opiniestuk in The New York Times, dat dinsdag op papier verscheen. Iedereen had de belofte toen al gehoord, in de overwinningstoespraak van Peña Nieto, zondag kort voor middernacht. Maar dat de Amerikaanse krant de woorden overnam van de 45-jarige Mexicaanse leider – jonger nog dan Obama toen hij president werd – maakte het geloofwaardiger, zo leek het.

Het buitenland was deze week een spiegel waarin Mexico zichzelf bekeek. Nieuws over andere landen was er weinig, berichten over wat er elders werd gezegd en geschreven over Mexico des te meer. Te midden van beschuldigingen van verkiezingsfraude door de PRI, zochten zowel Peña Nieto als zijn rivalen steun over de grens.

Mexico wordt steeds belangrijker in de wereld, maar het belang dat de Mexicanen hechten aan waardering uit het buitenland verraadt gebrek aan zelfvertrouwen. Hun land heeft ‘mala fama’ – een slechte naam – en dat weten ze maar al te goed. Reportages van buitenlandse journalisten over het drugsgeweld worden geciteerd in Mexicaanse kranten, ook al hebben ze het zelf al vaker en grimmiger opgeschreven.

Deze week was de preoccupatie met het buitenland echter vooral strategisch. Het campagneteam van Peña Nieto schermde met felicitaties van presidenten en premiers uit de wereld – alsof de telefoontjes van Obama, Rajoy en Barroso zijn zege onomkeerbaar maken.

De protestbeweging #yosoy132, die had opgeroepen niet op Peña Nieto te stemmen, organiseerde intussen massamanifestaties in Mexico-Stad en kleine acties in andere wereldsteden. Het idee: als ook jongeren in New York en Den Haag zeggen dat de PRI stemmen heeft gekocht, dan moet er wel iets mis zijn in Mexico, al is het onwaarschijnlijk dat de uitslag verandert.

Peña Nieto deed in buitenlandse media zijn best om Mexico te presenteren als een land van democratie en vooruitgang. In The Wall Street Journal beloofde hij meer politieagenten op de drugskartels af te sturen en in een Chileense krant presenteerde hij zich als een kosmopoliet die de banden wil versterken met Zuidoost-Azië, Europa en de rest van Latijns-Amerika.

De jonge PRI-politicus weet dat dit soort boodschappen ook thuis wordt bezorgd. Het is een internationale echoput. Zondag haalde de overwinning van Peña Nieto – die later aangevochten werd – de sites van grote internationale kranten, waarna Mexicaanse nieuwslezers voor de uitslag onder meer Le Monde citeerden. Het Droste-effect van het wereldnieuws.

Ykje Vriesinga