Een jongen met stalen zenuwen

V roeger stond ik vaak in kruiswoordpuzzels, omdat mijn naam met maar drie letters gemakkelijk als vulsel kon worden gebruikt. Rivier in Drenthe, de Aa. Nederlands schaker, Ree. Een wat fantasierijker omschrijving was ‘familie van het damhert’, voor de crypto.

Ik denk vaak dat kranten die vulsel nodig hebben voor hun korte berichtjes, automatisch grijpen naar een nieuwsbericht over een rare schaker.

In de Duitse stad Lörrach werden mensen maandag opgeschrikt door geschreeuw dat uit een huis kwam. Twee keer riep de schreeuwer, een man: „Je komt hier niet uit!”

Zou daar iemand gevangen worden gehouden? De politie werd gebeld en die rukte uit, vond het verdachte pand en werd binnen gelaten door een man van zestig jaar die erg verbaasd was over het politiebezoek. Hij vertelde dat hij via het internet aan het schaken was en alleen maar zijn sportieve emoties had geuit. Je komt hier niet uit, dat ging over de koning van de tegenpartij. De politie vroeg hem om wat stiller te zijn en ging weer weg. In hun plaats zou ik toch een paar kasten en een kelderdeur geopend hebben.

Het bericht stond in veel kranten, tot in De Telegraaf, leerde ik van de website Chessvibes, die zelf zijn lezers opriep te vertellen hoe zij hun emoties uiten als ze online schaken.

Was het eigenlijk echt zo raar wat die Duitser in Lörrach deed? Je ziet een karatespecialist een stapel bakstenen doorklieven met een afgrijselijke kreet, en dat vind je heel gewoon. Waarom bij schakers niet?

Er zijn veel schakers tijdens of vlak na hun partij overleden door een hartaanval of een beroerte. Er wordt vaak gezegd dat schaken gevaarlijk is, omdat er heftige emoties zijn zonder de mogelijkheid daar fysiek uiting aan te geven. Die Duitser beschermde zijn gezondheid.

In een officieel toernooi, waar je niet mag schreeuwen, kolkt de adrenaline in het lichaam. Uiterlijk is de schaker een blok steen. Is dat wel gezond?

Vorige week eindigde in de Siberische oliestad Tjoemen het toernooi van de Russische ‘Hogere Liga’. Het is een geweldig sterk toernooi op zichzelf, maar het is ook een kwalificatietoernooi voor het echte kampioenschap van Rusland, de ‘superfinale’ die later dit jaar wordt gespeeld met de zwaargewichten van het Russische schaak.

De ster van het toernooi in Tjoemen was de zestienjarige grootmeester Daniil Doebov, die vanaf het begin bovenaan stond. In de laatste ronde verloor hij, waardoor hij met twee anderen de eerste plaats moest delen, maar hij plaatste zich voor de superfinale.

Zijn coach Sergei Sjipov, die twee jaar met hem gewerkt heeft, zei dat Doebov een kalme speler was voor wie twee remises waardevoller waren dan een winst en een nederlaag. Sjipov had geprobeerd wat meer agressiviteit in zijn spel te brengen en was blij dat hij kon zeggen dat Doebov nu af en toe ook wat offerde. Hij zei ook over Doebov dat die een zenuwsysteem van steen had en door niets uit zijn evenwicht was te brengen.

Zou de jonge Doebov niet beter kunnen schreeuwen en huilen dan zo voorzichtig en evenwichtig zijn? Ik heb vaak gemerkt dat juist de schakers die een toonbeeld van zelfbeheersing lijken, kolken van verscheurende emoties. Je kunt denken dat het voor een jongmaatje niet gezond is om die binnenboord te houden, maar je weet het niet. Anatoli Karpov was in zijn jeugd ook een koele kikker, en met hem lijkt het uitstekend te gaan.

Daniil Doebov-Vladimir Potkin, Tjoemen 2012

1. d4 d5 2. c4 c6 3. e3 Pf6 4. Ld3 e5 Wit heeft zo rustig gespeeld dat zwart zich deze actieve zet kan veroorloven. 5. Pc3 Weer kalmpjes aan. Van 5. dxe5 dxc4 kan wit niet veel verwachten. 5...e4 6. Lc2 Er is een soort Frans met verwisselde kleuren op het bord gekomen. 6...Le7 7. f3 exf3 8. Pxf3 Lg4 Het begin van een manoeuvre waar geen zegen op rust. 9. 0-0 0-0 10. Dd3 Pa6 11. a3 Lh5 12. Ph4 Lg6 13. Pxg6 hxg6 14. cxd5 cxd5 15. Lb3 Wit staat duidelijk beter door de druk op pion d5. 15...Pc7 16. Ld2 Pe6 En nu begint zwarts paard aan een vruchteloze tocht. 17. Tae1 Mijn computer bepleit hier zonder aarzeling het kwaliteitsoffer 17. Txf6 gevolgd door 18. Pxd5. Vroeger klampten de computers zich krampachtig aan hun materiaal vast en nu zijn ze van de weeromstuit zo geprogrammeerd dat ze het te makkelijk weggeven. Niet dat 17. Txf6 slecht is, maar de rustige methode die wit in de partij kiest is minstens zo goed. 17...Tc8 18. Te2 Pg5 Zwart weet niet meer wat hij doen moet. 19. Le1 Pe6 Terug maar weer. 20. Lh4 g5 Dit maakt het er niet beter op. 21. Lg3 g6 22. Tef2 Pg7 23. h3 Meteen 23. Le5 was na 23...Pg4 24. Lxd5 Txc3 25. Txf7 ook ruim voldoende. 23...Pgh5 24. Le5 g4 Hij geeft er maar een schop tegen. Wit dreigde 25. g4 en na 24...Tc6 (na 24...Ph7 maakt 25. Txf7 er het snelst een eind aan) 25. Lxf6 Txf6 26. Txf6 Lxf6 27. Pxd5 wint wit makkelijk.

25. Pxd5 Pxd5 26. Txf7 Zwart gaf op.