'Weren oude auto uit binnenstad is goed voor omzet'

De aanleiding

De Utrechtse GroenLinks-wethouder Frits Lintmeijer wil oude auto’s uit de binnenstad weren. Als het plan doorgaat zijn dieselwagens ouder dan 8 jaar vanaf volgend jaar niet meer welkom. Later zouden benzinewagens van 12 jaar en ouder worden geweerd. Met deze maatregel wil Lintmeijer zorgen dat Utrecht aan de Europese normen voor luchtkwaliteit voldoet.

Winkeliers in de binnenstad maken zich grote zorgen. Zij vrezen omzetverlies. Onterecht, meent Lintmeijer. Op nrc.nl zei hij dat Utrecht goed heeft gekeken naar Duitsland, waar vervuilende auto’s al langer uit veel stadscentra worden geweerd. „Daar is de maatregel juist goed voor de omzet in de binnensteden”, aldus Lintmeijer. Op de redactie rees de vraag of dit waar is.

Interpretaties

Het bericht op nrc.nl is gebaseerd op een interview dat Lintmeijer had met Radio1. De wethouder blijkt op de website niet letterlijk te zijn geciteerd. In werkelijkheid zei Lintmeijer: „In Duitsland heeft het geen grote effecten op de omzet in de binnensteden. In tegendeel, steden die er eerder mee begonnen zijn die profiteren daarvan.” Lintmeijer zei dus niet letterlijk dat het weren van oude auto’s goed is voor de omzet in de binnensteden. Toch is dat volgens ons wel hoe je zijn woorden kunt samenvatten. Tenminste, als het gaat om steden die al enige jaren lang oude auto’s uit het centrum weren.

In veel Duitse steden worden niet per se oude, maar bovengemiddeld vervuilende auto’s uit het centrum geweerd. Er worden groene, oranje en rode stickers afgegeven voor auto’s, op basis van hun emissieklasse. In de praktijk komt het er wel op neer dat nieuwere auto’s voor een groene sticker in aanmerking komen en oudere auto’s voor een oranje of rode. Sommige zones zijn alleen toegankelijk voor auto’s met een groene sticker. Aangezien met het stickersysteem wel vooral de oudere auto’s uit de stadscentra worden geweerd, is het begrijpelijk dat Lintmeijer in zijn uitspraken geen onderscheid maakt tussen de oudere auto’s die hij wil weren en de extra vervuilende auto’s die in Duitsland worden geweerd.

We onderzoeken hier dus of het waar is dat het weren van oude auto’s uit Duitse stadscentra, waar dat al enige jaren gebeurt, een positief effect heeft op de omzetten daar.

En, klopt het?

Volgens zijn woordvoerder baseerde Lintmeijer zijn bewering op ervaringen van wethouders in Stuttgart en Berlijn, steden waar vervuilende auto’s sinds 2008 uit delen van het centrum worden geweerd. Met hen heeft Lintmeijer tijdens werkbezoeken overlegd over de manier waarop zij hun umweltzone hebben ingericht. „De voordelen zijn gezondere lucht en minder uitstoot. Voor inwoners, maar ook voor klanten van de middenstand. Uiteindelijk klagen winkeliers nauwelijks meer. De klanten komen toch wel, is daar gebleken”, aldus de woordvoerder. Lintmeijer kent volgens hem geen wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat de omzet in de binnensteden profiteert van het weren van oude auto’s.

De ervaringen van de Duitse wethouders zijn dus hooguit een aanwijzing dat het weren van oude auto’s geen negatieve effecten heeft op de omzet. Sprake van een positief effect is er kennelijk niet.

Maar is er dan helemaal geen onderzoek? Nee, het lijkt er niet op. next.checkt sprak diverse Nederlandse en Duitse wetenschappers en onderzoeksinstituten. Niemand kende dergelijk onderzoek. Ook Gerd-Axel Ahrens niet, hoogleraar verkeers- en infrastructuurplanning aan de universiteit van Dresden. Net als andere wetenschappers zei hij overigens nauwelijks effecten op de omzet te verwachten van het weren van oude auto’s. „In de meeste Duitse steden komt het merendeel van de bezoekers van de binnenstad met het openbaar vervoer. Het aandeel van mensen die met oude auto’s komen is klein en het is maar de vraag of zij niet meer komen als hun auto’s worden geweerd.”

Conclusie

De Utrechtse GroenLinks-wethouder Frits Lintmeijer zei dat het weren van oude auto’s uit Duitse stadscentra waar dat al enige jaren gebeurt een positieve invloed heeft op de omzetten daar. Volgens zijn woordvoerder baseerde hij deze bewering op de ervaringen van Duitse wethouders die hij sprak tijdens werkbezoeken. Maar vervolgens liet die woordvoerder weten dat er in Duitsland alleen geen negatief effect op de omzet is gemerkt. Van een positief effect is volgens die Duitse wethouders geen sprake. Wetenschappelijk onderzoek hiernaar lijkt er niet te zijn. Wetenschappers schatten in dat het weren van oude auto’s uit binnensteden over het algemeen nauwelijks omzeteffecten zal hebben. Maar dat is wat anders dan dat er een positief effect is. Omdat er geen wetenschappelijk onderzoek is gedaan, beoordelen wij de uitspraak van wethouder Lintmeijer over positieve omzeteffecten door het weren van oude auto’s als ongefundeerd.