Referendum over lot president Roemenië

De Roemeense president Traian Basescu tijdens de stemming van het parlement over een referendum dat moet bepalen of hij wordt afgezet. Foto Reuters / Radu Sigheti

Roemenië zal een referendum houden over de afzetting van president Traian Basescu. Een grote meerderheid van het Roemeense parlement heeft vanavond ingestemd met een voortzetting van de afzettingsprocedure.

De centrumlinkse regeringscoalitie van premier Viktor Ponta beticht Basescu er van dat hij zijn bevoegdheden te buiten is gegaan. De president zou zich hebben bemoeid met juridische- en regeringszaken. Ook zou hij te autoritair regeren en te veel macht naar zich toe trekken. En hij zou zich racistisch hebben uitgelaten over zigeuners en mensen met een lichamelijke beperking.

Basescu sprak de beschuldigingen uiteraard tegen, maar hij wist het parlement niet te overtuigen. Van de Roemeense parlementariërs stemden 256 voor en 114 tegen de afzettingsprocedure.

De Roemenen mogen op 29 juli beslissen of Basecu mag aanblijven. Tot die tijd mag hij zijn functie niet uitoefenen.

‘Het is oorlog in Roemenië’

NRC-redacteur Marc Leijendekker schreef gisteren:

Het is oorlog in Roemenië. De regeringspartij Sociaal-Liberale Unie (USL) heeft een frontale aanval geopend op president Basescu en iedereen die haar verder in de weg staat. Het gaat om de macht, in een land dat nog steeds worstelt met corruptie en incompetentie in het overheidsapparaat.

De zorg over de ontwikkelingen in Roemenië is internationaal groot, volgens Leijendekker:

Van verschillende kanten wordt alarm geslagen. Een alliantie van actiegroepen stuurde gisteren een alarmerende ‘waarschuwing’ naar Brussel. „Het afdrijven naar een niet-democratisch regime gaat door”, staat in die verklaring. „De afgelopen dagen zijn ernstige stappen genomen die de onafhankelijkheid van de instellingen en de machtsscheiding kunnen beïnvloeden.”

Spanningen tussen Basescu en Ponta kwamen onlangs tot uitbarsting

De spanningen tussen president Basescu en premier Ponta loopt al langer hoog op. Leijendekker schreef gisteren:

Vorige week kwamen de spanningen tussen president en premier tot een uitbarsting. Ponta had de beschuldiging dat hij zijn proefschrift voor een groot deel had overgeschreven, al afgedaan als een politieke manoeuvre van Basescu – toen een academische onderzoekscommissie het plagiaat bevestigde, legde hij die uitspraak naast zich neer. Hetzelfde deed hij met de uitspraak van het Constitutionele Hof dat het aan de president was, en niet aan de premier, om Roemenië te vertegenwoordigen op de Europese top in Brussel. Ponta ging, Basescu bleef thuis. Dinsdag verving de USL de voorzitters van Kamer en Senaat, beiden van de centrum-rechtse PDL, door haar eigen mensen.

Wetswijziging maakt het makkelijker Basescu af te zetten

Volgens persbureau AP komt de beslissing van het parlement vlak na een wetswijziging die het gemakkelijker maakt de president uit zijn ambt te zetten. Waar vroeger bij een referendum nog een meerderheid van alle Roemeense kiezers nodig was, is dat nu, na de wetswijziging nog slechts een meerderheid nodig van de kiezers die hun stem hebben uitgebracht.

De kans dat 60-jarige Basescu de afzettingsreferendum doorstaat, zoals hij al eens deed in 2007, is daardoor een stuk kleiner. Ook al omdat zijn populariteit sindsdien stevig is getaand.