Kostbaar besluit over JSF

Het al tien jaar in de Nederlandse politiek zo veelbesproken JSF- project is sinds vannacht weer een stap dichterbij het einde. Met een krappe meerderheid aanvaardde de Tweede Kamer een motie van PvdA en SP waarin het kabinet wordt opgeroepen „alle noodzakelijke stappen te nemen om uit het JSF-project te stappen’’. Hiermee lijkt het doek gevallen voor de Nederlandse betrokkenheid bij de ontwikkeling van het Amerikaanse gevechtsvliegtuig van Lockheed Martin. Met de nadruk op het woord lijkt, want het JSF-dossier heeft de eigenschap om telkens op de een of andere manier terug te keren.

Het demissionaire kabinet gaat zich nu beraden op de situatie. Minister Hillen (Defensie, CDA) verschafte zichzelf gisteren tijd door een nieuw onderzoek naar alle kosten van zowel de ontwikkelingsfase als de testfase van de JSF toe te zeggen. De resultaten worden dit najaar verwacht. Op deze manier kan de omstreden aankoop deel uitmaken van de kabinetsformatie. Ook dit past in het patroon van de afgelopen tien jaar. De politieke steun voor de voortgang van het miljardenproject kwam keer op keer tot stand met vanwege coalitiebelang geforceerde meerderheden.

Dat er nu een Kamermeerderheid is voor het stoppen van de Nederlandse betrokkenheid bij de JSF, komt door de draai van de PvdA. De partij die zich in 2002 schoorvoetend achter het project schaarde en twee jaar geleden alleen uit de testfase wilde stappen, wil nu volledig stoppen. Dat is vreemd, want de kostenontwikkeling is de afgelopen twee jaar juist niet zodanig geweest dat zij als argument kan dienen. Het nieuwe inzicht van de PvdA kan dan ook niet los worden gezien van de komende verkiezingen en de concurrentie die zij ondervindt van de SP, de partij die van meet af aan tegen de JSF is geweest.

Er valt genoeg aan te merken op het JSF-project, waaraan Nederland tien jaar geleden begon. Dat is op deze plek de voorbije jaren diverse malen gebeurd. Zonder fundamentele visie op de toekomstige rol van de Nederlandse luchtmacht begaf Nederland zich in wat al spoedig een financiële openeinderegeling dreigde te worden.

Maar dat neemt niet weg dat in de politiek over de JSF besluiten zijn genomen. Deze besluiten verplichten. Er is inmiddels een miljard belastinggeld aan opgegaan, ruim 400 Nederlandse werknemers zijn betrokken bij de JSF en de voorbereiding van de Nederlandse testfase is in volle gang. Bovenal is als gevolg van het aanhoudende gezwalk de betrouwbaarheid van Nederland als partner in het geding. Een hoge prijs voor een partij die behoefte heeft aan politiek profiel.