‘Gedonder’ door ontbreken van ambassadeur VS

De gevolgen kunnen groot zijn voor de relatie met de VS, nu er vrijwel zeker pas in 2013 een ambassadeur in Den Haag komt.

Het plotselinge wegvallen van de beoogd Amerikaans ambassadeur in Nederland, Timothy Broas, is een politiek probleem voor president Obama. Hij kan voor volgend voorjaar vrijwel zeker geen nieuwe kandidaat vinden. Dit kan de relatie tussen Nederland en Amerika onder druk zetten, zeggen diplomatieke en ambtelijke bronnen in de VS. De benoeming van een ambassadeur in Den Haag komt waarschijnlijk pas in mei 2013 rond, ruim anderhalf jaar na het vertrek van de laatste ambassadeur.

Volgens een bron dicht bij het benoemingsproces dreigt hierdoor „gedonder” tussen de VS en Nederland. De relatie is precair door de Nederlandse houding in de eurocrisis – volgens de Amerikanen te pro-Duits – en het dreigende afblazen van de Joint Strike Fighter, waar in de VS veel banen mee gemoeid zijn. Een ambassadeur is in zulke situaties onmisbaar, zegt een diplomatieke bron, om schade in de relaties te voorkomen.

Broas trok zich vorige week terug. Hij geldt als een belangrijke geldschieter van de president. De advocaat haalde ruim een half miljoen dollar op voor Obama’s verkiezingscampagne. Zijn vader is van Nederlandse komaf, zei hij vorige maand in een Senaatscommissie. Hij roemde Nederland als „een belangrijke partner in het promoten van democratie, mensenrechten, ontwikkelingshulp en economische groei in de wereld”.

De Senaatscommissie keurde zijn kandidatuur goed. Maar nadat Broas met een te hoog alcoholpromillage achter het stuur werd betrapt, en zich volgens de politie verzette bij zijn aanhouding, besloot hij zich terug te trekken. „Om persoonlijke redenen”, verklaarde hij later.

Obama moet haast maken met het vinden van een vervanger, maar de kans erop wordt door betrokkenen gering geacht. Als hij de presidentsverkiezingen in november verliest, is de kans groot dat de ambassadeur alweer vervangen wordt. Niemand wil het risico lopen te solliciteren voor een paar maanden, omdat het selectieproces gepaard gaat met FBI-onderzoeken en zware hoorzittingen in de Senaat. „Weinig mensen zijn bereid met hun gezin te verhuizen voor een functie met zo weinig perspectief”, zegt een bron in het Witte Huis. Daarbij houdt een hoge bron er rekening mee dat Obama de post open wil houden tot de verkiezingen van 6 november, om fondsenwerving voor zijn herverkiezing te stimuleren.

Den Haag geldt in Washington als een gewilde post. Nederland is de op twee na grootste investeerder in de VS en een oude bondgenoot. Nederland was ook het eerste land dat de VS (informeel) erkende. September vorig jaar trad ambassadeur Fay Hartog Levin terug, omdat zij meer tijd aan haar gezin wilde besteden. Sindsdien is Edwin Nolan tijdelijk zaakgelastigde.

Een Amerikaanse bron zegt dat het uitblijven van een benoeming „van grote symbolische betekenis” is voor de betrekkingen, en Nederlandse gevoelens „alsof Amerika niet om Nederland zou geven” aanwakkert. Bij grote projecten, zoals de JSF, kan dat nadelig uitpakken voor de samenwerking. In Washington bestaat grote onvrede over de Europese aanpak van de eurocrisis, met name over het Duitse standpunt. Obama vreest dat de crisis overslaat naar de VS. Doordat Nederland en Duitsland veel samen optrekken, is het belang van Nederland in de VS gegroeid, zegt een diplomatieke bron. Nu er voorlopig geen ambassadeur te verwachten is, wordt het voor de president moeilijker aandacht voor zijn standpunt te krijgen in Den Haag.