De stal is het probleem niet, de geiten wel

Kun je bezwaar maken tegen de bouw van een geitenstal wegens gezondheidsrisico’s?

De Zaak. Een twintigtal omwonenden van een geitenhouderij maakt bezwaar tegen uitbreidingsplannen. Bij de gemeente is een vergunning aangevraagd voor een melkstal voor 5.700 geiten. Het bedrijf ligt op het Twentse platteland. De gemeente verklaart een deel van de bezwaren ongegrond en een ander deel niet-ontvankelijk. Ook de rechtbank in Almelo wijst de bezwaren af. Ten slotte buigt de Raad van State in Den Haag zich over de zaak.

Waar zit het probleem? De omwonenden zijn bang voor Q-koorts. Die wordt veroorzaakt door een bacterie die vrijkomt als geiten bevallen en ze wordt makkelijk door de lucht verspreid. Q-koorts is voor de mens zeer besmettelijk. Bij een recente uitbraak vielen 25 doden onder omwonenden.

Hoe onderbouwen zij het bezwaar? Een aantal omwonenden zegt de nieuwe stal te kunnen zien liggen vanaf het eigen terrein. Hun uitzicht zou worden bedorven. De stal wordt 200 meter lang, 40 meter breed en 11,5 meter hoog. De boerderij ligt overigens tussen de maisvelden en de weilanden. De afstand tot de omwonenden is 660 meter.

Belangrijker argument is de te verwachten luchtvervuiling door stof van de geitenmest. Dat zal leiden tot gezondheidsschade, verwachten zij. De bacterie komt voor in geitenmest. Door het risico op ziekte worden de omwonenden aangetast in hun recht op een ongestoord privé-, familie- en gezinsleven uit artikel 8 van het Europese Verdrag voor de rechten van de mens.

Hoe oordeelt de Raad van State? Die wijst het argument dat de nieuwe stal te veel in het zicht van de buren ligt af. Die hinder is gezien de afstand ‘dermate gering van aard’ dat de buren daardoor niet worden geschaad. De rechter erkent dat het risico op gezondheidsschade inderdaad kan leiden tot aantasting van het Europese recht op respect voor het privéleven, familie-, gezinsleven en de woning. De rechter vond dat eerder ook bij zaken waarin burgers protesteerden tegen gezondheidsschade door de straling van antenneinstallaties voor mobiele telefoons.

De bezwaren tegen de bouwvergunning worden desondanks afgewezen. Gezondheidsschade kan immers niet worden verwacht van de bouw van een stal. Schade kan pas volgen als die stal ook in gebruik wordt genomen. En daarvoor is een milieuvergunning nodig. Daar is een andere wet voor, de Wet milieubeheer. De bouwvergunning kan dus gewoon worden verleend.

Is dit een kluitje in het riet? De omwonenden vonden deze rechtsgang niet geloofwaardig en klaagden ook dat daarmee een ander mensenrecht werd geschonden. Namelijk artikel 13 van het EVRM, het recht op een ‘daadwerkelijk rechtsmiddel’ tegen overheidsbeslissingen. Hun redenering: om een geitenstal tegen te kunnen houden moet er een effectief middel zijn om de bouw ervan te stoppen. Volgens deze redenering kan dat dus niet.

De Raad van State zegt daarvan dat de burger én tegen de bouw én tegen de milieuvergunning in beroep kan gaan. Daarom is dit geen probleem en heeft de burger wel degelijk voldoende mogelijkheden.

Folkert Jensma