Centrale banken wereldwijd in actie

Belangrijke centrale banken verlaagden gisteren de rente of zetten de geldpers aan. De ECB nam zelfs een historische stap. Nog nooit was geld bij de ECB zo goedkoop.

Als de belangrijkste centrale banken tegelijk in actie komen, is er iets grondig mis met de wereldeconomie.

Gisteren was zo’n dag. De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagde de belangrijkste rentevoet van 1 naar 0,75 procent. Nog nooit was het voor commerciële banken zo goedkoop om geld te lenen bij de ECB in Frankfurt. De Chinese centrale bank verlaagde de rente van 6,3 naar 6 procent. De aanpassing was niet verwacht, want vorige maand verlaagden de Chinezen de rente ook al. De Bank van Engeland hield de rente stabiel op op 0,50 procent, maar zet opnieuw de geldpers aan om voor 50 miljard pond (62 miljard euro) overheidsleningen op te kopen die nu in het bezit zijn banken. De hoop is dat de banken het geld dat ze in ruil krijgen gebruiken om uit te lenen aan consumenten en bedrijven. De economische malaise treft niet alleen grootmachten. Ook de centrale banken van Denemarken en Kenia verlaagden hun rentestanden. ECB-president Draghi zei gisteren op zijn persconferentie na het rentebesluit dat er geen sprake was van een van te voren gecoördineerde actie van de belangrijke centrale banken.

De maatregelen van de centrale banken komen een kleine week na de verrassend succesvolle Europese top. Zelfs kredietbeoordelaar Standard & Poor’s vond de resultaten stevig. Doorgaans is S&P nooit te beroerd om flinke kritiek te leveren op de besluiteloosheid van Europese leiders. Nu niet. Het besluit om versneld tot een Europees bankentoezicht te komen en de noodfondsen in te zetten voor de steun aan banken draagt volgens de kredietbeoordelaar bij aan een stabilisatie van de crisis in de eurozone.

De positieve ontwikkelingen zijn nog pril en hebben nog geen invloed op de economische situatie. Draghi erkende gisteren dat de economische situatie in de eurozone de afgelopen maand is verslechterd. Volgens de bankpresident neemt de bedrijvigheid in de eurozone af, ook in gebieden die de afgelopen maanden buiten schot bleven.

Het afgelopen jaar heeft de ECB 1.000 miljard euro in het bancaire systeem gepompt. Het probleem is dat banken dit geld nog onvoldoende uitlenen. „We hebben het een paar maanden aangekeken en kredietstromen zijn zwak en blijven zwak”, zei Draghi. Om banken te stimuleren kredieten te verstrekken aan bedrijven en consumenten, verlaagde de ECB gisteren de rente die banken krijgen als ze geld bij de ECB stallen. De Deense centrale bank besloot gisteren banken rente te rekenen in plaats van te geven als banken er geld stallen. Ook de Chinese centrale bank verlaagde de vergoeding die banken ontvangen.

De rente staat nu op een historisch laag niveau, maar het is de vraag of het goedkoper maken van geld de Europese economie op gang kan krijgen. De renteverlaging zorgt ervoor dat banken wellicht iets meer kunnen verdienen op leningen. Maar als ze geen vertrouwen hebben in de kredietwaardigheid van huiseigenaren of beginnende bedrijven, maakt het niet veel uit. Ook moeten banken hun balansen flink opschonen om aan strengere Europese en internationale kapitaaleisen te voldoen. Ze zullen dan eerder geneigd zijn leningen af te bouwen.

De ingrepen van de centrale banken drukten de stemming op markten. Tijdens de persconferentie van Draghi liepen de Spaanse en Italiaanse rentes stevig op. Beleggers waren teleurgesteld dat de ECB niet bereid is voor miljarden Spaanse en Italiaanse staatsleningen op te kopen om de rente te drukken. De Chinese renteverlaging is eveneens zorgelijk, aldus John Higgins, analist bij adviesbureau Capital Economics. Het laat zien dat China vreest voor een serieuze groeivertraging. China is cruciaal voor de wereldeconomie, omdat Europa en de VS blijven kwakkelen. IMF-chef Lagarde kondigde vandaag verlaging van de groeiprognose aan.