VVD en CDA vallen PvdA aan in JSF-debat - ‘kennisindustrie om zeep’

De Joint Strike Fighter F-35 Lightning II. Foto Reuters

VVD en CDA hebben tijdens het debat over de Joint Strike Fighter (JSF) hard uitgehaald naar de PvdA. Die partij voegde zich gisteren bij de coalitie die de stekker uit het JSF-project wil trekken. Onacceptabel volgens de VVD en het CDA.

Met de PvdA is er een meerderheid in de Tweede Kamer om te stoppen met de Nederlandse inbreng in het JSF-project. VVD-Kamerlid Han ten Broeke sneerde naar Angelien Eijsink van de PvdA:

“De PvdA wil de stekker eruit trekken die de partij er zelf in heeft gestoken.”

Het tweede paarse kabinet, onder PvdA-premier Wim Kok, maakte een begin met de besluitvorming rond de deelname aan de ontwikkelingsfase van de JSF, maar besloot na zijn val tot uitstel van de definitieve beslissing. Het plan haalde het in de Tweede Kamer daardoor pas in 2002, mede door steun van de LPF. De PvdA was toen al afgehaakt, en stemde tegen.

En ook nu zal een beslissing weer even op zich laten wachten. Het definitieve besluit over over de verdere Nederlandse bijdrage aan de ontwikkeling van de JSF zal pas na de verkiezingen in september worden genomen. GroenLinks, SP, PVV en PvdD zijn, naast de PvdA, voor stoppen met het JSF-project.

‘PvdA zet werkgelegenheid op het spel’

CDA en VVD beschuldigden de PvdA er vandaag van veel werkgelegenheid op het spel te zetten door nu uit het JSF-project te willen stappen. De tegenstanders helpen de kennisindustrie in Nederland om zeep, stelde VVD-Kamerlid Han ten Broeke.

Iedereen die spreekt van duizenden banen die nu op de tocht staan, doet de realiteit geweld aan, luidde echter het weerwoord van Eijsink. Het gaat volgens haar momenteel om ‘slechts’ 420 banen.

Ook deed Ten Broeke een appèl op de PvdA om de effectiviteit van de luchtmacht niet te schaden door te stoppen met de ontwikkeling van de JSF. Hij ontving bijval van CDA-Kamerlid Raymond Knops.

Knops benadrukte dat geen enkel wapensysteem zo vaak in crisissituaties wordt ingezet als de huidige F-16. En de wereld is de afgelopen jaren volgens hem instabieler geworden, dus blijft het luchtwapen nodig.

Langer doorvliegen met de F-16 is volgens Knops onverstandig, omdat het onderhoud steeds duurder wordt.

PvdA wil stoppen met JSF omdat kosten oplopen en baten tegenvallen

De PvdA wil stoppen met de ontwikkeling van de JSF, omdat de kosten veel groter zijn dan eind jaren negentig werd begroot. De baten voor het Nederlandse bedrijfsleven lijken juist een stuk kleiner dan aanvankelijk gedacht.

De PvdA had al langer moeite met het toestel, en dreigde in 2009 zelfs met een kabinetscrisis over het onderwerp. In 2010 diende de partij een motie in tegen de JSF. Maar zo resoluut als de PvdA nu haar steun voor de JSF wil intrekken, deed zij dat nog nooit.

Het plan de stekker uit het JSF-project te trekken kan binnen het bedrijfsleven echter uitsluitend rekenen op onbegrip. NRC-redacteuren Steven Derix en Mark Kranenburg schreven vanochtend in nrc.next:

Bij Hans Büthker, directeur van Fokker Technologies, stuit de PvdA-motie op “absoluut onbegrip”. Nederlandse bedrijven rekenen nog steeds op zo’n negen miljard dollar aan opdrachten als de JSF wordt gebouwd. Maar daarvoor moet Nederland wél blijven meedraaien in het project. “Als je er nú uitstapt”, zegt Büthker, “ben je niet alleen je investering van een miljard kwijt, maar ook de negen miljard opbrengsten in de toekomst.”

Stoppen met JSF levert op korte termijn weinig op

Bovendien is uit het project stappen geen oplossing voor de JSF-problemen waarin Nederland al verstrikt is geraakt, schrijven de NRC-verslaggevers.

“De investeringen zijn inmiddels onomkeerbaar: in september ontvangt de luchtmacht het eerste van twee testtoestellen. Nu stoppen met de JSF levert daarom geen besparingen op. De relevante vraag die nu voorligt is: koopt Nederland de JSF of niet? Op die vraag wil de PvdA niet vooruitlopen.”

Derix voegt daar in een artikel van vandaag in NRC Handelsblad nog aan toe:

“Het JSF-project is kostbaar: voor de aanschaf heeft Defensie 4,5 miljard euro gereserveerd. Maar anders dan soms wordt verondersteld, levert het stoppen met de JSF op korte termijn weinig op. De 1,3 miljard die Nederland tot nu in het project heeft gestoken, is bijna helemaal overgemaakt naar de VS. De investering van 4,5 miljard is uitgesmeerd over een lange periode. Een volgend kabinet kan dus niet meer dan een paar honderd miljoen bezuinigen op de JSF. Bovendien zal er op termijn toch een nieuw vliegtuig moeten worden gekocht – tenzij een volgende regering besluit om de luchtmacht bijna helemaal op te heffen.”