Tony Bennett: Ik zing en laat het gebeuren

Tony Bennett met Amy Winehouse. Beeld Youtube / TonyBennettVevo Tony Bennett met Amy Winehouse. Beeld Youtube / TonyBennettVevo

Op de cd Duets II van crooner Tony Bennett stond één nummer dat alle aandacht trok: de laatste opname van Amy Winehouse.

Tony Bennett is de duettenman. Zijn op eiken gerijpte stem in samenzang met uiteenlopende internationale artiesten. Precies zoals de oude Sinatra het op zijn miljoenenhit Duets (1993) deed. Maar met als groot essentieel verschil dat Bennett zijn duetten niet in afzonderlijke studio’s opneemt – zoals Sinatra met de techniek van multitracking – maar de sterren waar dan ook opzocht. Daar was Sinatra te ongeduldig voor.

Luister tijdens het lezen naar Duits II van Tony Bennett op Spotify

Zijn tachtigste verjaardag vierde de Amerikaanse crooner Tony Bennett met Duets – An American Classic (Spotify), waarop onder meer Barbra Streisand, George Michael, Sting en Stevie Wonder elkaar genoeglijk afwisselden, met producer Phil Ramone aan de knoppen. Vorig jaar werd de zanger 85 jaar. Dus kwam Duets II, met hetzelfde kunstje: een stralend hoffelijke gastheer die zich vleit in de strijkers met Natalie Cole, zoetgevooisd zingt met Faith Hill, een grofkorrelig onderhoud heeft met Willie Nelson en amicaal is met John Mayer. Het opvallendste duet was dat met Lady Gaga. Hoe fris was haar theatraliteit in de oude standard (“That’s why this chick is a tramp”) en wat een onverwacht sterke jazztiming.

Tony Bennett met Lady Gaga ‘That’s why the Lady is a Tramp’:

Maar alles op dit album is allemaal gaan draaien om Body & Soul, het duet met de betreurenswaardige Amy Winehouse. De zangeres overleed nauwelijks een maand na de opname. Haar voor zover bekend laatst opgenomen liedje werd bitterzoet mooi, al moet gezegd dat Bennett en Winehouse zeker niet de mooiste stemcombinatie vormden. De opbrengst van de verkoop van de single Body & Soul is gedoneerd aan de Amy Winehouse Foundation.

Vanaf zijn Italiaanse vakantieadres laat Tony Bennett weten:

“Amy Winehouse was een échte jazz-zangeres en een van de eerlijkste artiesten met wie ik ooit heb gewerkt. In de studio was het voor haar belangrijk dat het er erg goed op kwam en elke nieuwe take experimenteerde ze en veranderde haar aanpak. Het was fascinerend om haar bijdrage te zien ontwikkelen.”

Winehouse was nerveus om met hem in de studio te staan, zegt Tony Bennett. “Ze had al lang niets opgenomen. Ik stelde haar gerust, neem je tijd. Ik vroeg haar of ze was beïnvloed door Dinah Washington. Ze straalde direct en zei dat Dinah haar godin was. Ze was meteen een stuk relaxter en het nummer kwam er prachtig uit.”

Zingt u het nummer nog?

“Ja zeker. Af en toe, het is zo’n mooie jazzklassieker. Ik denk dan altijd aan Amy.”

Het zingen van duetten is voor u als een “nette verhouding met iemand”. Wanneer werkt een duet voor u?

“Ik heb liever contrast tussen twee stemmen dan gelijkstemmigheid. Met vrouwen voelt dat in ieder geval goed, dan is de vrouwelijke kant en de mannelijke kant vertegenwoordigd. You Won’t Be Satisfied (Until You Break My Heart) van Louis Armstrong en Ella Fitzgerald is daarvan een mooi voorbeeld. Híj heeft een wat grommerig geluid; Ella klinkt heel lief. Dat soort verschillen heb ik bij elk duet extra proberen te benadrukken in frasering en in timing.

Bij beide Duet-projecten stelde mijn zoon en manager Dan de lijst met performers samen. Daar bedachten we liedjes bij, of we gaven de artiest de keuze uit een nummer of drie. De opnames werden goed voorbereid, maar eenmaal in de studio met z’n tweeën wordt er ter plekke nog een hoop gedaan met het arrangement. Omdat mijn gasten hun nummer vaak goed hadden ingestudeerd konden we echt genieten van elke sessie. Gewoon zingen, en laten gebeuren.”

U treedt nog veelvuldig op en maakt nog albums. U zei eens nooit met pensioen te willen gaan, aangezien er nog genoeg te leren valt.

“Vorig jaar ben ik 85 jaar geworden en mijn Duets II-cd stond op de eerste plaats van de Billboard-charts. Dat zie ik als een teken dat ik kennelijk iets goed doe. Als het kan zou ik willen blijven zingen tot mijn honderdste. Cellist Pablo Casals, een ware meester, heeft me in een mij dierbare ontmoeting duidelijk gemaakt dat er op elk moment iets te leren valt. Die gedachte is me altijd bijgebleven. Zeker in creatieve vakken ben je nooit uitgeleerd en sleutel je nog elke dag aan je kunst. Daarom schilder ik en blijf ik dagelijks belcanto oefenen.”

Hij is ook Benedetto de schilder

Creativiteit is het ankerpunt in zijn tweeledige leven. Hij is Tony Bennett – de charismatische vocalist die sinds 1950 albums maakt en zalen over de hele wereld toezingt met jazzklassiekers. Geboren in 1926 als Anthony Dominick Benedetto in de wijk Astoria in Queens, New York. Kind van een Italiaanse immigrant die kruidenier was en overleed toen Tony tien jaar was. Maar hij is ook Benedetto de schilder. Thuis in zijn New Yorkse appartement aan Central Park of in chique hotelkamers staat hij voortdurend voor de schildersezel. Zijn aquarellen, olieverfschilderijen en litho’s verschijnen onder de naam ‘Benedetto Arts’ in musea en galeries. Hij schildert dagelijks, zegt Bennett. Ook zijn vakantieverblijf op Capri is een bron van inspiratie, waar het licht steeds weer anders te vangen is. Hij bereidt zich er ook voor op een zomertournee in Europa die hem langs North Sea Jazz voert.

Tony Bennett met Stevie Wonder:
http://youtu.be/LMStRERJNsM

Hoe kijkt u aan tegen de huidige muziekpraktijk?

“Ik leef met de filosofie dat je zo goed bent als je laatste show. Ik probeer dus weinig terug te kijken naar hoe het was toen ik begon. Ooit gaf ik zeven shows per dag in het Paramount Theatre in New York. Een veeleisend schema maar je capaciteiten als artiest groeiden daardoor. Ik werd ontdekt door de zanger Pearl Bailey in een club in New York. Op een avond kwam Bob Hope naar Pearl luisteren. Hij hoorde mij en gaf me de kans om mee op tournee te gaan.

Ik denk dat jonge artiesten van nu het zwaarder hebben. Je had destijds de tijd op te groeien in een club, ‘be bad before you got good’. Nu ben je meteen op televisie voor een miljoenenpubliek, ga je toeren en speel je op bekende plekken. Dat lijkt mij niet alleen een zwaar begin, maar ook een moeilijke basis voor een lange carrière. Het gevaar ligt op de loer dat het alleen gaat om snel verdiend geld, in plaats van de artiest of het talent.”

Dit najaar komt de zanger weer met een album, met daarop – jawel – opnieuw duetten. Vorige maand is hij begonnen met opnames in Mexico, Fort Lauderdale en New York. Ditmaal verbindt Bennett zich aan kopstukken uit de latinpop (Marc Anthony, Vicente Fernandez) en zingt hij – naar eigen zeggen, min of meer fonetisch Spaans. “Op mijn andere duet-cd’s heb ik samengewerkt met Juanes en Alejandro Sanz”, legt Bennett uit. “Die nummers sloegen erg aan in de Spaantalige muziekwereld. Ik ben vervolgens door andere latinsterren benaderd. Zo bezocht ik de muziekranch van de 72-jarige muzieklegende Vicente Fernandez in Mexico. Ik denk verder niet demografisch als het gaat om verspreiding van mijn muziek. Het is eigenlijk een heel simpel feit: ik ben gewoon ook dol op latinmuziek. Juist omdat die draait om de melodie en de verhalen.”