Schaduw van de verkiezingen valt over laatste dag in Tweede Kamer

De Kamer vergadert vandaag voor het laatst, tot diep in de nacht. Maar ondertussen zijn de Kamerleden vooral bezig met de verkiezingen.

Als het even tegenzit rollen ’s lands volksvertegenwoordigers pas morgenochtend om zeven uur hun bed in. Vanmorgen is de Kamer begonnen aan de laatste vergaderdag voor het zomerreces, en de agenda is propvol. Misschien vestigt het parlement vannacht wel een record: de langste laatste vergaderdag ooit.

Vandaag is om meer redenen bijzonder: het is ook een dag van afscheid voor de huidige Tweede Kamerleden. Ze gaan op zomerreces, wat overloopt in anderhalve week verkiezingsreces. Op 12 september zijn die verkiezingen en daarna zegt een groot aantal volksvertegenwoordigers – al dan niet vrijwillig – het Binnenhof vaarwel. Ze krijgen nog een receptie en een afscheidsspeech, maar hun werk zit er na vannacht feitelijk op. Nooit meer hoofdelijke stemmingen of interrupties aan de microfoon.

Onder de afzwaaiers horen ook de meer bekende parlementariërs, zoals Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA), die de afgelopen zes jaar het gezicht van de Kamer was. Ook PvdA’ers Sharon Dijksma en Nebahat Albayrak (Kamerlid sinds 1994 en 1998) houden ermee op. Bij de VVD vertrekt nestor Willibrord van Beek. En het CDA neemt afscheid van bijna tweederde van de huidige fractie, waaronder prominente Kamerleden als Mirjam Sterk en Ger Koopmans.

Einde van een politiek tijdperk? Een beetje wel. Veel Kamerleden die nu weggaan, kwamen in het parlement in, of vlak na 2002 – het jaar dat Pim Fortuyn de Nederlandse politiek voorgoed veranderde. De eerste exponenten van de Nieuwe Politiek gaan met pensioen. Twee van hen blijven, en zijn zichtbaarder dan ooit: Diederik Samsom is PvdA-lijsttrekker en Sybrand van Haersma Buma heeft die rol bij het CDA. Zij kijken vooral vooruit.

Maar eerst: vakantie. Misschien is het maar goed dat de Tweede Kamer even stil ligt. Sinds de val van het kabinet-Rutte en het Lenteakkoord, tweeënhalve maand geleden, draait alles in Den Haag eigenlijk nog maar om dat ene: verkiezingen.

En dus gebruiken partijen de parlementaire arena niet om zaken te doen met elkaar, maar om electorale stokpaardjes te berijden.

Dat werd deze week weer duidelijk in debatten over de straaljager Joint Strike Fighter (duur en impopulair, dus de Kamer wil hem kwijt), de forensentaks (vier van de vijf Lentepartijen willen deze maatregel later terugdraaien) en de weigerambtenaar (de VVD, eerst uit pragmatische overwegingen vóór, probeert vandaag alsnog een einde te maken aan ambtenaren die geen homostellen willen trouwen).

De verkiezingen overheersten ook het debat over de laatste Europese top, dat vanochtend plaatsvond in de Tweede Kamer. Daar kreeg premier Rutte veel kritiek te verduren over de grote stappen die in Brussel zijn genomen. „Hoe kan Rutte zich zo laten overvallen op zo’n belangrijke top?”, vroeg PvdA-leider Samsom zich af.

Rutte sprak afgelopen weekend met de andere Europese leiders af dat het noodfonds ESM straks direct steun aan banken kan verlenen. Verrassend, vond CDA-leider Sybrand van Haersma Buma. „In mei liet de premier nog optekenen dat hij daar niets voor voelde.”

Volgens Samsom heeft Rutte de stabiliteit van de eurozone „ondermijnd” door afspraken na afloop af te zwakken, bijvoorbeeld over de mogelijkheid om het ESM obligaties op te laten kopen. „Als Rutte niet wil leiden, laat hem dan in elk geval aan de kant gaan.”

PVV-leider Wilders betichtte Rutte er zelfs van te buigen voor „maffiapraktijken”. „Spanje en Italië wilden eerst ons geld voordat zij over de groeiplannen wilden spreken.”

Rutte zou de Tweede Kamer vanmiddag antwoorden.