Onder alle opsmuk ligt het antwoord verborgen

Het applaus was overweldigend, de emoties bij Peter Higgs begrijpelijk. „Ongelooflijk dat het nog tijdens mijn leven gebeurd is”, stamelde de 83-jarige naamgever van het ongrijpbare deeltje dat de bouwplaat van het universum moet vervolmaken.

Higgs’ theorie was eindelijk in de praktijk geverifieerd, en toch voelde je voorzichtigheid bij CERN-directeur Rolf Heuer. „I think we have it. You agree?”

Met een kans van 1 op 3,5 miljoen op een misleidend toeval lijkt dat onnodig. Maar wellicht dat Heuer zich Martin Fleischmann en Stanley Pons herinnerde, de natuurkundigen die op 23 maart 1989 overhaast en te triomfantelijk koude kernfusie van de daken schreeuwden.

Die persconferentie staat me nog levendig voor de geest – als dertienjarige werd ik betoverd door de mogelijkheden. Weg energieproblemen! Elk huis en elke auto een eigen fusiecel! Maar het naspel bleek tragisch. De resultaten van Fleischmann en Pons bleken niet te reproduceren, en zelden verloren twee wetenschappers sneller hun reputatie. Om bij te komen van alle zomercommotie – Higgs-boson, de desintegrerende PVV, wielrenners die als versnelde deeltjes over het asfalt stuiterden (overigens zonder het bestaan van nieuwe wielrenners aan te tonen) – zocht ik mijn toevlucht tot BBC2.

Na het rustgevende Coast is The Secret History of Our Streets andermaal een reeks waarin heden en verleden van Groot-Brittannië soepel bij elkaar worden gebracht. In deze aflevering stond Reverdy Road centraal, een straat in Zuid-Londen die relatief volks is gebleven, terwijl straten en wijken, hoewel geografisch onwrikbaar, gewoonlijk geneigd zijn van kleur en klasse te verschieten. In Reverdy Road is 40 procent van de 19de-eeuwse huizen nog sociale woningbouw, de rest wordt voor steeds hogere prijzen verkocht aan jonge professionals. Uiteindelijk zal ook hier de weerstand tegen gentrification zinloos blijken.

The Secret History of Our Streets was een mooie aanvulling op een boek dat ik aan het lezen ben: London, Peter Ackroyds biografie van de Engelse hoofdstad. Ackroyd omschrijft straten als de aderen van het stedelijk lichaam. Het stratenplan is het DNA, het skelet, de essentie van een stad. Al wordt ze nog zo vaak herbouwd, zoals Londen na menig stadsbrand of de Blitz, die ook sporen op Reverdy Road naliet, het stratenplan blijft het patroon waarnaar de nieuwbouw zich moet vormen. Even moest ik aan Peter Higgs denken. We zijn ons voortdurend bewust van de lawaaiige opsmuk waarmee de wereld is opgetuigd. Ontwaren wat daaronder ligt, dát is de kunst.

Journalist Auke Hulst vervangt deze week Hans Beerekamp.