Hoogeveen krijgt klap van exit JSF

Het Drentse Hoogeveen is afhankelijk van de JSF. Honderden mensen werken er bij Fokker. Commissaris van de koningin Jacques Tichelaar voelt zich overdonderd, nu de Kamer af wil van het gevechtsvliegtuig. Zijn eigen PvdA dient de motie daarover in.

In Hoogeveen maken werknemers van Fokker motoronderdelen, vleugelkleppen en luikjes. Die worden naar Amerika gevlogen en daar in de JSF-toestellen gemonteerd. Hoe die onderdelen er precies uitzien, is militair geheim. De fabriek in Hoogeveen is omheind met een hek met prikkeldraad, de deuren worden bewaakt. Deze productie is goed voor driehonderd banen rechtstreeks bij Fokker en nog eens driehonderd bij toeleveranciers.

Banen, daar hebben ze er al zo weinig van in Drenthe. De werkloosheid in de provincie is 6,5 procent. In Hoogeveen zelfs al 8 procent. „Broos economisch gebied”, volgens Jacques Tichelaar, commissaris van de koningin in de provincie.

Hij is overdonderd door de Kamermeerderheid die vindt dat het nu echt uit is met de JSF. Zijn eigen Partij van de Arbeid nota bene dient vandaag een motie in die oproept elke deelname aan de ontwikkeling van het gevechtsvliegtuig te staken. Hij wist tot dinsdag van niets.

U bent niet even gewaarschuwd door uw partijgenoten in Den Haag?

„Nee, ik had wel gehoopt dat er in ieder geval even contact met de provincie en het bedrijf opgenomen zou worden. Dan hadden wij kunnen uitleggen dat je niets wint door nu uit de testfase van dit toestel te stappen. Er wordt niets mee bezuinigd, maar er gaat wel veel verloren.”

Maar het kan toch niet zo zijn dat we een straaljager kopen om banen in Drenthe te creëren?

„Het zou ridicuul zijn om miljarden aan de JSF te besteden om mensen aan het werk te houden, natuurlijk. Maar het gaat nu niet om of we de JSF uiteindelijk kopen – daar ga ik niet over – maar of we uit de testfase stappen. We zijn contractuele verplichtingen aangegaan die nu worden opgeblazen.”

Uw eigen partij heeft een moeizame geschiedenis met de JSF. U was persoonlijk betrokken bij een kabinetsformatie waarin de PvdA het verzet tegen de JSF staakte.

„De PvdA is nooit echt voorstander geweest van de JSF en sleept dit onderwerp al jaren met zich mee. Het is misschien maar goed om te zeggen: we zetten er nu een streep onder. Maar het is niet zo dat als mijn partij iets doet, ik mijn mond moet houden. Ik had in 2007 mijn verantwoordelijkheid in de kabinetsformatie, nu heb ik die als commissaris van de koningin. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen de politiek-strategische discussie die de Kamer voert en ik als commissaris van de koningin die naar de werkgelegenheid kijkt.”

De verwachting is dat de motie het wel haalt, maar dat het kabinet die niet zal uitvoeren.

„Er wordt een heel ingrijpende motie bij een demissionair kabinet neergelegd. Ik vraag me af of die zo’n ingrijpende opdracht kan uitvoeren. Het is zuiverder om dit nu te laten en het inzet te maken van de verkiezingen.”

Er lijkt na die verkiezingen geen coalitie te kunnen ontstaan van partijen die de JSF nog willen.

„Er worden in verkiezingstijd altijd ferme uitspraken gedaan, maar als je dan aan tafel zit om een kabinet te formeren, wordt er in het belang van de coalitie altijd water bij de wijn gedaan. Het kan verkeren.”