De bohémien is nu bourgeois

Rufus Wainwright, zaterdag op North Sea Jazz, is net vader en zingt op zijn nieuwe cd over zijn dochter : „Ik heb een stabiele situatie nodig, in een huis met rozen en een gazon.”

De Amerikaanse zanger Rufus Wainwright, die zaterdag op het North Sea Jazz Festival optreedt, is 38. Hij heeft zeven cd’s gemaakt, hij heeft tijdens concerten in pumps en tangaslip op het toneel gestaan, hij heeft een hedonistische periode overleefd en een opera gecomponeerd. Twee jaar geleden overleed zijn moeder. Een jaar geleden kreeg Wainwright, die homoseksueel is, een kind.

Rufus Wainwright wil niets missen. Zijn ervaringen verwerkt hij in weelderige liedjes. Hij is de meester van de doorwrochte arrangementen, met een hang naar de stijl van Europese klassieke componisten.

Maar voor zijn nieuwste cd Out Of The Game liet hij de Europese componisten links liggen. Wainwright koos pop in plaats van grandeur, en kondigde aan dat de muziek meer zou leunen op gitaarriffs dan op de glissando’s van het klavier.

Maar wat blijkt? Het in april verschenen Out Of The Game, geproduceerd door de überhippe Mark Ronson (bekend van cd’s van Amy Winehouse en Kaiser Chiefs), klinkt niet minder groots dan eerdere cd’s. De nieuwe nummers hebben flair en grote emoties, ook nu de orkestraties ontbreken en ze omlijst worden door naar de jaren zeventig verwijzende elektrische keyboards, ronkende saxofoon en gitaarsolo’s.

Rufus is de zoon van zanger/songschrijver Loudon Wainwright III en folkzangeres Kate McGarrigle. Toen Wainwright twee jaar was vertrok moeder Kate met hem en zijn jongere zus Martha uit het ouderlijk huis in New York. Ze vestigden zich in Montreal, waar McGarrigle musiceerde met haar zus Anna. Als Kate & Anna McGarrigle hadden zij de wereldhit Complainte Pour Ste-Catherine (1980) en gaven ze concerten, waarbij de kinderen meezongen of als roadie werkten.

De familie is inmiddels uitgegroeid tot een muzikale dynastie waar behalve Rufus en ouders ook zuster Martha Wainwright, halfzus Lucy Wainwright, tante Sloan en zwager Brad Albetta deel van uitmaken. De Wainwright/ McGarrigle-clan was tijdens Rufus’ jeugd geen voorbeeld van een hecht gezinsleven. Maar de onderlinge bekommernis werd uitgesproken in liedjes.

Zoals andere gezinnen in fotoalbums kijken om familiezaken te memoreren, zo kunnen de Wainwright/ McGarrigles naar een eigen cd luisteren en horen hoe de verhoudingen lagen: toen Rufus twee was schreef vader Loudon Rufus Is A Tit Man, 28 jaar later antwoordde Rufus met het vileine Dinner At Eight; hij schreef Martha over zijn zus en Beauty Mark over zijn moeder.

„Mijn nieuwe muziek stond in het teken van ‘afstand nemen’”, zegt Wainwright, in zijn kleedkamer van de Melkweg in Amsterdam, een paar minuten na de soundcheck. Die avond zal hij losjes leiding geven aan zijn zeskoppige band en met zelfspot en harmonieus spel de zaal vermaken. „Zowel in muzikaal als emotioneel opzicht. Emotioneel omdat ik afscheid nam van mijn moeder. In muzikale zin omdat ik het musiceren aan anderen wilde overlaten. De periode hiervoor speelde ik de optredens in mijn eentje achter de piano. Daar had ik op een gegeven moment genoeg van, ik wilde me vrijer kunnen bewegen en niet meer alles zelf bedenken.”

Op Out Of The Game zingt hij liedjes over zijn moeder en over dochter Viva. Voor geliefde Jörn Weisbrodt schreef hij het aanminnige Song Of You. De dood van zijn moeder was ook al de aanleiding voor de liedjes van de cd Songs For Lulu, 2010. Voor de nieuwe cd schreef hij het nummer Candles over haar:

I finally lit you a candle

And all along the vaulted halls

The virgins did smile from their mantles

„Vlak voordat mijn moeder overleed was ik in Parijs en zocht ik een kerk om een kaars voor mijn moeder aan te steken. Maar ik trof steeds kerken waar de kaarsen op waren. De zoektocht naar de kaars werd langzamerhand het symbool voor mijn gemoedstoestand.” Hij strijkt een hand door zijn halflange haar. „Ik was op zoek naar acceptatie van het onvermijdelijke.”

Een jaar na haar dood kreeg Wainwright een dochter met Lorca Cohen, dochter van zanger Leonard Cohen. Viva Katherine Wainwright Cohen wordt in deeltijd opgevoed door vader Wainwright en zijn partner Jörn in Montauk, New York, en door moeder Lorca in Los Angeles. Op Out Of The Game zingt hij over zijn dochter in het nummer Montauk:

One day you will come to Montauk

And you will see your dad wearing a kimono

And see your other dad pruning roses

Hope you won’t turn around and go

Hij lijkt zich tot zijn dochter te richten. Of geeft hij hier uitdrukking aan zijn eigen ongemak over het huidige brave leven? „Door mijn eigen bohémienne achtergrond, was deze manier van leven mij onbekend. Maar nu ben ik zeven jaar samen met Jörn en ja, ik ben gehecht geraakt aan de kleine dingen. Gras maaien, thee drinken, samen naar het nieuws kijken.

„Dat klinkt misschien bourgeois en heel wat minder opwindend dan mijn bruisende leven als twintiger in New York. Maar de leefwijze hangt samen met mijn ambitie om opera’s te schrijven. Een opera, zoals mijn werkstuk Prima Donna uit 2009, is veel werk. Al die partijen voor zang en orkest, die schrijf ik niet op een zolderkamer zonder elektra in Parijs, hoe leuk dat ook klinkt. Om zoiets te kunnen maken heb ik een stabiele situatie nodig. Samen met Jörn, in een huis met rozen en een gazon.”

In Song of You zingt hij:

So you want a song

So you want a song

A song just for you

There are many melodies to choose from

but there’s only one of you

„Toen ik jong was, probeerde iedereen in mijn omgeving zich creatief te uiten, hoe moeilijk de omstandigheden ook waren. Mijn vader was de enige die zich volledig op zijn werk concentreerde. Aan het vaderschap liet hij zich weinig gelegen liggen. Dat was voor ons niet makkelijk, en het was ook niet de meest sympathieke keuze om te maken. Maar tegenwoordig zingt hij nog steeds en maakt cd’s. Ik zie dat hij gelukkig is.

„Mijn moeder daarentegen, die even getalenteerd was, besloot destijds een stap terug te doen om voor ons te zorgen. Zij bracht een offer. Later, als we het over haar carrière hadden, leek ze daar altijd een beetje droevig over. Wat ik daarvan opsteek voor mijn eigen leven? Je kunt zeggen dat mijn vader ook een offer bracht, door zich van zijn gezin af te zonderen en zich op zijn werk te storten. Ik hoop dat er een tussenweg bestaat. Want het was natuurlijk dankzij de aandacht en liefde van mijn moeder dat Martha en ik konden uitgroeien tot blije, succesvolle en min of meer fatsoenlijke mensen. Het is een dunne grens, blijkt.”

Rufus Wainwright speelt op 7 juli op North Sea Jazz, Ahoy’ Rotterdam en op 25 november in de Heineken Music Hall, Amsterdam. Out Of The Game is verschenen bij Universal Music. Volg North Sea Jazz op het blog www.nrc.nl/nsj