Anti-piraterijakkoord strandt in Straatsburg

Het Europarlement verwierp gisteren het omstreden copyrightverdrag ACTA . Goed nieuws voor activisten én voor het parlement zelf.

Groene afgevaardigden in Straatsburg wuifden ACTA uit. Foto Reuters

1Wat is ACTA? ACTA is een internationaal handelsverdrag dat standaarden formuleert voor de bescherming van copyright. Het gaat over de bestrijding van namaak van producten (zoals Gucci-tassen), de bescherming van intellectueel eigendom (van onder meer medicijnen), en de aanpak van illegaal downloaden van films en muziek.

De ondertekenaars zijn de Europese Unie (als handelsblok) en tien landen, waaronder de Verenigde Staten, Japan en Zwitserland. Landen die vaak beschuldigd worden van namaak, zoals Rusland en China, zijn geen deelnemers.

De schade door namaak en piraterij in Europa bedraagt jaarlijks 8 miljard euro, zegt de Europese Commissie. Grote bedrijven dringen aan op internationale regelgeving.

2Waarom is ACTA omstreden? Burgerrechtenorganisaties als het Nederlandse Bits of Freedom vinden dat de vrijheid en de privacy van internetgebruikers op het spel staat. Het ‘vaag’ geformuleerde ACTA zou de weg effenen voor (overheids-)controle op surfgedrag en voor zware boetes voor illegaal downloaden.

Ook organisaties als Artsen Zonder Grenzen zijn fel gekant tegen ACTA. Ontwikkelingslanden zijn afhankelijk van goedkope ‘generieke’ medicijnen zonder patent.

Over de manier waarop ACTA tot stand is gekomen, bestaat eveneens onvrede. Over de tekst is jaren in het geheim onderhandeld door de EU, de VS en de andere ondertekenaars.

3Is het verdrag nu van de baan? Na de massale afwijzing door het Europarlement – 478 stemmen tegen, 39 stemmen voor, 165 onthoudingen – kan het verdrag, althans in huidige vorm, niet van kracht worden in Europa. Op grond van Verdrag van Lissabon heeft het Europarlement de macht om internationale handelsverdragen af te wijzen. Voor het eerst heeft het dit nu gedaan.

De Europese Commissie wil wel proberen om ACTA nieuw leven in te blazen. Handelscommissaris Karel de Gucht wacht op een uitspraak van het EU-Hof van Justitie over de vraag of ACTA de burgerrechten aantast. Daarna „zullen we met onze internationale partners bespreken, hoe we verder gaan”, zei De Gucht.

Maar voor een aangepast verdrag zou de Commissie opnieuw moeizame internationale onderhandelingen moeten voeren. En het Europarlement kan het weer afwijzen.

4Wat is het belang van de afwijzing voor het Europees Parlement?

Veel Europarlementariërs zijn euforisch. Ze vinden dat ze de stem van de burgers hebben vertolkt. In landen als Polen en Duitsland gingen dit jaar duizenden mensen de straat op tegen ACTA. 2,8 miljoen mensen ondertekenden een online petitie om het Europarlement te bewegen ACTA af te wijzen. „Het parlement is de plaats waar Europese burgers gehoor vinden”, zei parlementsvoorzitter Martin Schulz.