Wie betaalt de winterjas?

Voor ouders die scheiden is het verplicht om afspraken te maken over co-ouderschap, zoals de verdeling van kosten. Maar hoe doe je dat?

Redacteur Jeugd&Gezin

Er zijn twee échte voorwaarden voor succesvol co-ouderschap. Dat ouders bij elkaar in de buurt wonen én dat ze goed met elkaar kunnen communiceren. De rest kan allemaal geregeld worden. Dat zeggen Mariëtte Mijs-Zillikens en Diny Hompus, twee advocaten die al jaren optreden in echtscheidingen – soms namens één partij, soms als mediator voor beide partijen.

„Er zijn veel sombere verhalen, maar het gaat ook vaak goed”, zegt Diny Hompus. „Zoals bij de vader die bij het bed van zijn jonge zoontje een foto neerzet van diens moeder.”

Ze hebben de tijd nog meegemaakt dat kinderen vrijwel altijd bij de moeder bleven wonen, en vader een omgangsregeling kreeg. Dat is veranderd. Sinds 2008 houden beide ouders na een scheiding gezamenlijk gezag en zijn ze verplicht afspraken te maken over de „verdeling van zorg en opvoeding”. Schriftelijke afspraken, in ongelooflijk detail. „Je kunt maar beter duidelijk zijn”, zegt Diny Hompus, als ze zegt dat bijvoorbeeld ook geregeld wordt of nieuwe tennisschoenen van de gezamenlijke rekening worden betaald, of door de ouder die toevallig versleten schoenen treft. En in welk huis de sportspullen bewaard worden.

In dat zogeheten ouderschapsplan moeten vier dingen geregeld zijn: de hoofdverblijfplaats, de verdeling van de zorg, de verdeling van de kosten, en de manier van informeren en consulteren. In een bescheiden vier, vijf pagina’s regel je een heel kinderleven.

Hoofdverblijfplaats, omdat kinderen maar op één adres ingeschreven mogen zijn – en daar komt dus ook alle belangrijke post van bijvoorbeeld de gemeente, de sociale verzekeringsbank en vaak ook de school. „Maar de meeste scholen zijn wel bereid om dingen als de uitnodiging voor tien-minuten-gesprekken, nieuwsbrieven en dergelijke naar beide adressen te sturen”, zegt Mariëtte Mijs-Zillikens. „Een rapport geven ze meestal maar één keer, maar dan kan je afspreken dat degene die het krijgt, het kopieert en opstuurt.” En dat leg je dan ook vast in het ouderschapsplan. Bij het onderdeel informeren en consulteren.

Lang niet alle ouders kiezen ervoor de zorg half-half te verdelen, zegt Diny Hompus. Zelf heeft ze een voorkeur voor week op, week af, omdat dat duidelijk en rustiger is voor de kinderen. Die voorkeur deelt ze met veel rechters en hulpverleners. Maar voor hele kleine kinderen is het eigenlijk belangrijk om beide ouders vaker te zien, merkt Mijs-Zillikens op.

Over wie wat betaalt moeten de ouders ook gedetailleerde afspraken maken. Om te beginnen is het een misverstand dat als de zorg evenredig is verdeeld, iedere ouder dan gewoon zijn eigen kosten draagt. Soms zelfs niet voor het eten dat de kinderen in ‘hun week’ krijgen. „Als de inkomens erg ongelijk zijn, is dat niet eerlijk”, zegt Hompus. Bij moeder stamppot of bonen en bij vader altijd biefstuk en cola, dat gaat wringen. Dus rekent zij van beide ouders uit wat de draagkracht is. Naar evenredigheid daarvan bepaalt ze voor ieder hoeveel ze voor hun kind moeten betalen.

Het makkelijkst, vinden de advocaten, is als ouders een en/of rekening openen voor de kinderen. Beide ouders kunnen daar geld vanaf halen en in het ouderschapsplan wordt precies vastgelegd voor welke dingen dat mag. Meestal niet voor voedsel, soms niet voor de basiskleding, vaak wel voor zaken als schoolgeld, telefoon, een nieuwe winterjas, boeken, computer, een nieuwe fiets, of verjaarspartijtjes.

Vergt dat niet heel veel vertrouwen, dat je ex aan ‘jouw’ geld kan komen? „Ja”, zegt Mijs-Zillikens, „maar als dat er niet is, dan kan je er beter niet aan beginnen. En het helpt dat we alles zo precies vastleggen.” De verdeling van de kosten is vaak ook het meeste werk. Hompus vraagt ouders altijd een begroting te maken van wat ze in een jaar uitgeven aan de kinderen. „Daar schrikken ze vaak van, hoeveel dat is.”

Vertrouwen is sowieso het belangrijkst. Denkt mijn ex er wel aan zoonlief drie keer per dag zijn medicijnen te geven? Houdt hij zich aan de afspraak – ook vastgelegd in het ouderschapsplan – dat er geen tatoeages of piercings worden gezet zonder overleg met de andere ouder? „Het zijn allemaal dingen waar je in een gewoon gezin ook over overlegt”, zegt Hompus. „Dat moet na de scheiding gewoon door gaan.”

Natuurlijk is het voor veel ouders, vooral in het begin, lastig om met de verse ex frank en vrij over het welzijn van de kinderen te praten. Goed communiceren kan ook betekenen dat je in een schriftje opschrijft wat je kind in jouw week heeft meegemaakt. En dat schrift níet in de tas van een kind stopt, maar zelf aan je ex geeft, bij de overdracht. Heel belangrijk, zegt Hompus. Want je kunt alles regelen, maar kinderen zelf zijn niet week op, week af. „Het verdriet van de ene week gaat gewoon mee naar de volgende week.”