Oude garde in vernieuwd land

Dat de Mexicaanse kiezers hebben gekozen voor verandering is goed te begrijpen. De strijd tegen de drugshandelaren die president Felipe Calderón in 2007 ontketende, is uitgelopen op een drama. Het aantal moorden gerelateerd aan de drugshandel is explosief gestegen – tot het ongelooflijke aantal van 16.000 afgelopen jaar. Het vaak extreme geweld verspreidde zich van de grensregio’s naar grote steden elders in het land. Misdaadorganisaties breidden hun werkterrein uit tot afpersingen, ontvoeringen en mensenhandel. En ondertussen bloeit de handel in verdovende middelen nog steeds.

Ook het economische beleid faalde. De economie groeit met 3 procent, maar in vergelijking met andere opkomende economieën presteert Mexico mager. Het aantal mensen dat zich kan opwerken uit armoede blijft achter. In belangrijke sectoren hebben monopolies het nog voor het zeggen. Corruptie is endemisch. Geen wonder dat de partij die de afgelopen twaalf jaar de president leverde, de rechtse PAN, bij de presidentsverkiezingen van zondag is afgestraft. De linkse Andrés Manuel López Obrador won evenmin, al heeft hij zich er nog niet bij neergelegd en wil hij een onderzoek naar stembusfraude en een hertelling.

Maar alles wijst erop dat de niet erg ideologische Enrique Peña Nieto (45) de nieuwe president is. Zijn partij, de PRI, heeft in de vorige eeuw 71 jaar lang onafgebroken geregeerd – met harde hand en veel vriendjespolitiek. Peña Nieto bezweert dat hij geen terugkeer wil naar de praktijken van weleer. Op economisch terrein belooft hij hervormingen. De strijd tegen de drugs wil hij voortzetten met een nieuwe strategie, waarbij intomen van geweld en bescherming van burgers prioriteit krijgt. In algemene termen klinkt dat goed. Het is alleen onwaarschijnlijk dat Peña Nieto radicaal zal breken met het geoliede politieke apparaat dat de PRI nog altijd is. Daarvoor heeft hij zich te veel met kopstukken van de oude garde omringd. Daarvoor is de macht van de partij nog altijd te groot.

Maar ook als de PRI in wezen niet is veranderd, Mexico is dat de afgelopen twaalf jaar wel. Het land is opener geworden, met een vrijere pers en onafhankelijker rechtspraak. De middenklasse is gegroeid, burgers zijn mondiger en er zijn verschillende politieke partijen. Ook een president die voortkomt uit een partij met een autoritaire traditie kan dat niet negeren. Als Peña Nieto zijn land echt wil moderniseren, moet hij zijn partij niet ontzien.