Geen sportwagen maar een legende

Sergio Pininfarina, de ontwerper en industrieel die de wereld de Ferrari Testarossa schonk, is gisteren overleden. Met zijn bedrijf gaf hij Ferrari een gezicht.

Aan de Ferrari Dino, de sportwagen die onder zijn leiding werd ontworpen, bewaarde Sergio Pininfarina een van zijn mooiste herinneringen. Op een zaterdagochtend in 1968 kwam hij ergens in Italië door onoplettendheid met zijn Dino terecht in een demonstratie tegen de oorlog in Vietnam, „tegen het systeem en tegen bijna alles waar je tegen kon zijn”, schreef hij in 1990 in het boek dat werd uitgegeven ter gelegenheid van de bijzondere Ferrari-tentoonstelling in Florence, L’Idea Ferrari.

„Ik voelde me helemaal niet op mijn gemak te midden van al die leuzen en rode vlaggen. Terwijl ik een gat zocht in de menigte om uit die ongemakkelijke situatie te komen, was ik bang dat demonstranten zich in hun woede tegen mij zouden keren.” Er werd op het dak van zijn Dino geslagen en terwijl Sergio zich bedacht hoe hij zich hieruit moest redden, draaide hij het raampje van de sportwagen open. „In plaats van vijandige gezichten zag ik blikken van bewondering bij de jonge mensen die me vroegen: ‘Hoe hard gaat-ie?’”

Dat was volgens Pininfarina het mooiste voorbeeld van de brede bewondering voor Ferrari, wereldwijd en door alle klassen heen. Pininfarina, die gisteren op 85-jarige leeftijd overleed, vertelde in zijn anekdote niet welk antwoord hij de Vietnam-demonstranten gaf. Wel is bekend dat de Belgische autocoureur Paul Frère de Dino 246 GT van Sergio Pininfarina opjoeg naar 225 kilometer per uur.

De Dino, waarvan het eerste model in 1965 op de autosalon in Parijs werd gepresenteerd, was volgens Pininfarina de eerste auto die alle kwaliteiten van Ferrari in zich verenigde; een stijlvol karakter, technologie, elegantie, snelheid en kracht. „Alle kwaliteiten die van Ferrari een legende hebben gemaakt en niet de zoveelste sportwagen.”

In 1951 mocht de toen 25-jarige Sergio Pininfarina met zijn vader Battista mee naar een afspraak in een restaurant met Enzo Ferrari. ‘Il Commendatore’ wilde niet langer met verschillende ontwerpers werken, zocht een vaste ontwerper en had zijn oog laten vallen op Battista Pininfarina van autobouwer Società anonima Carrozzeria Pinin Farina uit Turijn. Enzo Ferrari kwam uit Maranello, waar nog steeds de Ferrari-fabrieken staan, en ongeveer halverwege troffen ze elkaar, in Tortona. Het was het begin van wat zou uitgroeien tot een historische verbintenis.

Op de terugweg naar Turijn, in een Lancia B20, maakte Pininfarina sr. duidelijk dat hij een besluit had genomen dat het verdere leven van zijn zoon zou bepalen: „Vanaf nu zorg jij voor Ferrari, van A tot Z, van het ontwerp tot en met de bouw van de wagens.” Hij deelde het Sergio mee zonder zijn ogen van de weg af te houden.

Sergio bouwde het bedrijf van zijn vader met succes uit. In de decennia die volgden was Ferrari de meest in het oog springende klant, ook al waren er later ontelbare opdrachten van een groot aantal andere autofabrikanten en bedrijven die hun modellen door Pininfarina lieten ontwerpen, van golfclubs (voor het Japanse Mizuno) tot en met treinen (de hogesnelheidstrein die binnenkort tussen Amsterdam en Brussel gaat rijden).

Beide bedrijven versterkten elkaars reputatie. Met de Ferrari’s die onder zijn leiding werden ontworpen boekte Sergio Pininfarina het ene succes na het andere. Aanvankelijk was dat geen eenvoudige klus, schreef hij in het boek L’Idea Ferrari, omdat hij klem zat tussen twee veeleisende mannen, zijn vader en Enzo Ferrari. Zijn vader zag hoe Sergio met succes in zijn voetsporen trad en hoe hij uiteindelijk het vertrouwen, respect en de vriendschap van Enzo Ferrari won.

Battista Pininfarina overleed begin 1966, maar een half jaar eerder was hij ondanks zijn zwakke gezondheid nog wel getuige geweest van de presentatie in Parijs van de Dino. Hij werd er volgens Sergio meteen verliefd op, en zei geëmotioneerd dat dit zijn kleinkind was, „het kind van mijn eigen kinderen”.

Enzo Ferrari overleed in 1990. Tot het laatst bemoeide hij zich met de ontwerpen van de auto’s die zijn naam droegen, zij het veel minder nadrukkelijk dan in de beginjaren van de samenwerking met de Pininfarina’s.

Het mooiste compliment dat Sergio Pininfarina ooit hoorde, kwam ook uit de mond van Enzo: „Pininfarina heeft mijn auto’s een gezicht gezicht gegeven.”

Ward op den Brouw