De folteringen staan zwart op wit

De Veiligheidsraad had Syrië al tien keer naar het Strafhof moeten verwijzen. Dat zegt Sarah Lea Whitson van Human Rights Watch.

Redacteur Midden-Oosten

Amsterdam. Wat kan een internationale mensenrechtenorganisatie uitrichten in een conflict dat zo vastzit als het Syrische? In Syrië zelf niets, erkent Sarah Leah Whitson, directeur Midden-Oosten en Afrika van Human Rights Watch. „Het enige wat de Syrische regering iets interesseert is aan de macht blijven. Niet wat de internationale gemeenschap denkt, of wat het Syrische volk denkt. Ze is bereid te doden, de grofste schendingen te begaan met als enige doel om haar monopolie op de macht te houden.”

Maar de rapporten die Human Rights Watch publiceert over de schendingen van de mensenrechten hebben wél effect in die zin dat ze bijdragen tot verharding van de opstelling van het Westen jegens Syrië, zei ze onlangs in een interview in Amsterdam. „We doen ook onze uiterste best om de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in actie te krijgen, maar dat stuit op tegenstand van Rusland en China. We hebben geprobeerd de Russische regering op andere gedachten te brengen, maar ik kan niet zeggen dat zij ook maar enigszins beweegt. Er zijn duidelijk grenzen aan onze invloed.”

Syrië laat nauwelijks onafhankelijke waarnemers toe. Hoe komt u aan uw informatie?

„We sturen undercoverteams het land in, visumvrij. Zij zijn natuurlijk een ongelooflijk belangrijke bron van informatie. We hebben onderzoekers gestationeerd in Turkije, Libanon en Jordanië waar we praten met vluchtelingen en overgelopen soldaten. We hebben ook contacten in het land die ons informatie blijven leveren. We weten dat onze informatie niet volledig is. Het is een foto van bepaalde dingen die er gebeuren.”

Hoe checkt u de informatie die u krijgt?

„We geloven nooit iemand op zijn woord. We bouwen niet op het verhaal van de oppositie over wat er gebeurt en we bouwen niet op de regering. Maar er is informatie die kan worden bevestigd door te praten met verschillende getuigen. Er is informatie die kan worden bevestigd door fysieke sporen zoals foltering, er zijn foto’s, medische stukken. Er zijn satellietfoto’s om troepenbewegingen vast te stellen. Het is niet moeilijk om het type wapens te bepalen dat is gebruikt. Dat allemaal helpt ons het patroon van strijd, het patroon van aanvallen vast te stellen.”

Whitson wijst erop dat Human Rights Watch ook schendingen heeft gedocumenteerd door de Syrische rebellen. „Ik denk dat het heel belangrijk is voor ons van nabij in de gaten te blijven houden hoe zij vechten. Om onze onpartijdigheid te handhaven en voor onze geloofwaardigheid.”

Human Rights Watch heeft in maart de rebellen gemaand zelf ook de mensenrechten te respecteren. Hebben ze gereageerd?

„De Syrische Nationale Raad stemde in principe in met alles waar we om vroegen. Maar ik kan niet met zekerheid zeggen dat het misbruik is gestopt. We blijven ernaar kijken.”

Er worden in Syrië volgens Human Rights Watch oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid gepleegd. Maar het Internationaal Strafhof is niet ingeschakeld. Vindt u dat dat wel moet gebeuren?

„Ja! Als de VN-Veiligheidsraad Libië naar het Strafhof kon verwijzen, dan had het al tien keer met Syrië moeten gebeuren. Het maakt de dadeloosheid ten aanzien van Syrië des te schandelijker. Het maakt het Strafhof tot een politiek werktuig en ondermijnt het.”

Is het alleen Rusland dat actie met zijn veto blokkeert? Of verschuilt het Westen zich daarachter, om Assad de mogelijkheid te geven Syrië te verlaten?

„Ik denk het niet. Ik denk dat een aanklacht tegen president Assad de rest van zijn regime zou dwingen nog eens na te denken over het opvolgen van zijn orders. Bovendien zou het een nieuw signaal zijn aan andere dictators en schenders.”

Moet het Westen militair tussenbeide komen in Syrië?

„We hebben daarover nog geen standpunt bepaald. Er worden op grote schaal schendingen gepleegd. Burgers in Syrië hebben bescherming nodig. Maar is militaire interventie de beste manier om burgers te beschermen of doet dat meer kwaad dan goed? Daar zijn we nog niet uit. Maar ik denk niet dat we ons tegen militaire interventie gaan uitspreken als de internationale gemeenschap daartoe zou besluiten. En laten we wel zijn: Saoedi-Arabië en Qatar hebben gezegd dat ze de rebellen bewapenen en de Russische regering bewapent het Syrische regime. Dus er is al volop militaire interventie.”