Tussen al het voetbal broeit er iets in Oekraïne

Creatievelingen zonder geld kunnen in Oekraïne straks een beroep doen op crowd funding. Met Duitse en Amerikaanse steun verandert Sasha Shagi de wereld.

Veertig grivna (vier euro) is ook in Kiev een belachelijk bedrag voor een kopje koffie met opgeklopte melk.

Maar Alevtina Kachidze verkocht haar cappuccino in glimmend zilveren bekertjes. En het geld ging naar een goed doel: een airconditioner voor haar gratis kunstenaarslogies op het platteland.

Er waren meer goede doelen, vorige week op de Street Voice Market, in het zonovergoten park vlakbij het stadscentrum. Er was het ‘ecocentrum’ in het dorpje Joesjki, waar Oekraïners leren duurzaam te bouwen met natuurlijke materialen. Je kon doneren aan het alternatieve kledingmerk PUBO. En activisten uit Sebastopol helpen hun stad een beetje aangenamer en leefbaar te maken.

Het kon allemaal, onder de enorme roestvrijstalen boog die in Sovjet-tijden de vriendschap der volkeren symboliseerde. De afgelopen weken had het EK voetbal ook deze plek in Kiev geconfisqueerd. Tussen de biertenten was een wit ‘Eurodorp’ opgetrokken. Opgewonden jochies speelden vijf tegen vijf op het omheinde Eurocourt. Bij het uitzichtpunt over de Dnjepr dansten buitenlandse supporters salsa met knappe Oekraïense meisjes.

Tegenover het publicitaire geweld van al dat voetbal leek de Street Voice Market een evenement van te verwaarlozen omvang. Maar organisator Sasha Shagi laat zich niet snel uit het veld slaan. De inzameling was slechts een kleine stap in een lange reeks initiatieven die nog dit jaar moet gaan leiden tot de introductie van crowd funding in Oekraïne.

Het concept komt uit Amerika. Op sites als Kickstarter kunnen creatieve ondernemers zonder banklening of subsidie aan fondsen komen. Crowd funding is nog maar net overgewaaid naar West-Europa en krijgt nu al voet aan de grond in Oekraïne, met dank aan Sasha Shagi, die als jonge salesmanager besloot iets anders met zijn leven te gaan doen. Vlak voor zijn 24ste verjaardag stopte hij met zijn baan. Het was 2008, het was crisis, en het was niet eenvoudig om mensen enthousiast te krijgen. Shagi’s organisatie was niet erg commercieel, wel erg bevlogen. „Mensen vroegen ons of we een nieuw soort communisten waren.”

De idealen achter Velika Ideja (Het Grote Idee) zijn inderdaad progressief. Achter een glas appel-selderijsap vertelt Shagi enthousiast hoe tijdens de studentenrevolte van 1968 poëzie werd voorgelezen in de straten van Parijs. Ook Shagi’s projecten bewegen zich op het snijvlak van kunst en sociale actie. Met kunstenares Kakhidze organiseerde hij projecten in dorpjes op de Krim. Zijn ‘creatieve strategie’ uit 2009 probeert de creatieve sector en de duurzaamheidsbeweging samen te brengen. „We hebben de sterke wens om de wereld te verbeteren”, zegt Shagi.

Het was uiteindelijk een buitenlandse conservatieve non-gouvernementele organisatie die voor het eerst het potentieel zag. De Duitse Konrad Adenauer Stichting reageerde binnen vijf minuten op zijn mail. De volgende dag mocht Shagi uitleggen hoe hij dacht Oekraïne te gaan veranderen. Tijdens de presentatie vertrokken de Duitsers geen spier. „Maar na afloop vertelden ze me dat ze nog nooit zulke idealistische jonge Oekraïners hadden ontmoet.” Inmiddels wordt zijn organisatie ook gesponsord door de Amerikaanse regering, lacht Shagi. „Veel mensen vinden dat ongelooflijk.”

Over enkele weken wordt de betaalfunctie op zijn site (biggggidea.com) geactiveerd. Dan kan iedere Oekraïner met een creatief idee online een beroep doen op de bevolking. De teller staat op nu al vierduizend euro. And counting.

Steven Derix

Groot idee: nrc.nl/sport