Schaduw-Shogun lijkt uitgespeeld

Weer scheurde Ichiro Ozawa, ‘de vernietiger’, zich los van een partij, ditmaal van de regerende DPJ. Maar de eens zo machtige politicus lijkt over zijn hoogtepunt heen.

Ichiro Ozawa heeft tijdens zijn lange politieke loopbaan veel kleurrijke bijnamen verzameld: ‘god van de verkiezingen’, ‘schaduw-Shogun’ en ‘vernietiger’. Die laatste titel deed Ozawa gisteren eer aan door met enkele tientallen getrouwen uit de regerende Democratische Partij van Japan (DPJ) te stappen.

De inmiddels 70-jarige Ozawa is, niet voor het eerst, van plan een eigen partij op te zetten, vooral omdat hij het faliekant oneens is met een verdubbeling van de btw. Die streeft de regering na om de overheidsfinanciën meer op orde te krijgen.

Hoewel premier Yoshihiko Noda’s positie in het parlement door het vertrek van Ozawa en zijn factie verzwakt, zal hij volgens waarnemers toch de champagne hebben ontkurkt. Want partijgenoten of niet, Ozawa heeft er steeds alles aan gedaan Noda’s leven als premier zo zuur mogelijk te maken.

Ozawa is een politicus van de oude stempel die op zijn hoogtepunt dikwijls machtiger was dan zittende premiers. Geen charismatische figuur maar een man die, als een maffiabaas, in achterkamertjes politieke deals bekokstoofde. Kenmerkend was dat hij vorig jaar, toen Japan werd getroffen door een tsunami en een nucleaire ramp naar verluidt liever sake bleef drinken met zijn vertrouwelingen in Tokio dan getroffen kiesdistricten te bezoeken.

Zijn hele leven heeft steeds om politiek gedraaid. Zijn vader was al parlementslid voor de Liberale Democratische Partij (LDP). In 1969 werd ook zoonlief parlementslid. Hij trad toe tot de factie van Kakuei Tanaka, een machtige figuur binnen de LDP, en huwde de dochter van een andere Tanaka-aanhanger.

Bij Tanaka, zelf wel aangeduid als schaduw-Shogun, naar de oude Japanse heersers, leerde hij hoe je een eigen machtige factie opbouwt en controleert. Anders dan Tanaka deinsde Ozawa er echter niet voor terug – met medeneming van zijn getrouwen – naar andere partijen over te lopen of zo nodig een nieuwe partij op te richten. Meer dan wat ook luidde zijn vertrek uit de LDP het einde in van de lange heerschappij van die partij. Na periodes met twee door hem zelf opgerichte partijen sloot hij zich in 2003 aan bij de DPJ.

Ozawa stond volgens velen aan de wieg van de grote electorale zege van de DPJ in 2009. Vandaar zijn bijnaam: god van de verkiezingen. Zijn reputatie leed echter onder rechtszaken, waar hij zich moest verantwoorden voor corruptie. Uiteindelijk werd hij in april vrijgesproken.

Maar de glans is volgens veel Japanners van Ozawa af en veel kansen dichten analisten zijn nieuwe partij niet toe. Zijn schimmige manier van opereren past volgens velen niet meer bij deze tijd. In de woorden van een van hen: Ozawa is nu meer schaduw dan Shogun.

Floris van Straaten