Lees hier het PVV-dossier uit NRC - ‘de gemaskeerde vergissingen van Wilders’

Hernandez en Kortenoeven verlieten vandaag de PVV. Volgens politiek redacteur Tom-Jan Meeus is er sprake van LPF-achtige praktijken. Samen met Huib Modderkolk schreef hij zaterdag in NRC Handelsblad een uitgebreid dossier over de partij met als vraag: Hoe leidt Geert Wilders zijn eenmanspartij?

Foto Roel Rozenburg

PVV-Kamerleden Marcial Hernandez en Wim Kortenoeven besloten vandaag de fractie te verlaten wegens de “kortzichtigheid en symboolpolitiek” binnen de partij. Een beslissing die politiek redacteur Tom-Jan Meeus omschrijft als LPF-achtige praktijken.

Samen met Huib Modderkolk sprak hij negentien PVV-ers en afgelopen zaterdag schreven zij in NRC Handelsblad een uitgebreid dossier over de partij met als aanleiding de vraag: Hoe leidt Geert Wilders zijn eenmanspartij? Lees hieronder het gehele artikel terug over de “gemaskeerde vergissingen van Geert Wilders”.

Dossier PVV: Het geheim van Geert en Cor

Roermond, 20 januari 2012
Een week nadat Cor Bosman uit de Limburgse PVV-fractie is gezet, wordt zijn buurtsuper in Roermond overvallen. Net op dat moment is hij live op de Limburgse radio. „Godverdomme! Weg!”, kunnen luisteraars Bosman horen roepen.

Het bijzondere is, vertelt Bosman maanden later, dat Geert Wilders nog dezelfde dag, 20 januari 2012, aan de lijn hangt. Met warme stem vraagt de PVV-leider hoe het met Cor is.

Zeven dagen eerder is Bosmans veelbelovende carrière in de PVV ten einde gekomen. Een interne e-mail van een jaar oud (28 januari 2011) lekt uit naar dagblad De Limburger, waarin Bosman een Turkse PvdA’er omschrijft als „een uitgekotst stuk halalvlees van een Turks varken”. De PVV in Limburg zet hem direct uit de partij, hoewel de provinciale leiding de e-mail al een jaar kent. Partijleider Wilders reageert alsof de e-mail nieuw voor hem is en laat Bosman vallen zoals beroepspolitici dat doen: als een baksteen. Bosman is terecht vertrokken, zegt de PVV-leider 13 januari op RTL Z. „Een heel onverkwikkelijke zaak.”

Geert Wilders en Cor Bosman delen een geheim, leren partijdocumenten en toelichtingen van betrokken PVV’ers. Wilders achtte dezelfde Bosman, maanden nadat hij het gelaakte mailtje had verstuurd, maar ruim voordat het bekend werd, nog geschikt om gedeputeerde in Limburg te worden. De fractieleider in de Provinciale Staten, Laurence Stassen, „bevestigt dat GW hem (Cor Bosman, red.) wel degelijk heeft gevraagd”, aldus fractienotulen van de Limburgse PVV, van 18 april 2011.

De PVV onder Geert Wilders: over de interne gang van zaken is, in de zeven jaar dat ze nu bestaat, nog amper iets bekend. 24 zetels in de Tweede Kamer, tien in de Senaat, present in alle provincies, vertegenwoordigd in de gemeenteraad van Den Haag en Almere. Partij met één lid (Wilders) en één onbetwiste leider (Wilders). Een leider met een grote mond over bijna elke andere partij in de politieke arena. En een leider die gesloten is over affaires in de eigen gelederen, ook al deden die zich de laatste jaren op veel plaatsen voor – in Almere, Drenthe, Zeeland, Limburg en de Haagse Kamerfractie.

Deze krant sprak de laatste maanden met negentien PVV-politici, raadpleegde interne documenten en notulen, en stelde zich deze vraag: hoe krachtig is Wilders’ leiderschap eigenlijk?

Een oproep namens Geert

Middelburg, 23 april 2012
Het Zeeuwse Statenlid Ruud Muste drukt 23 april op de zendknop van zijn computer: een e-mail aan partijleider Wilders.

De PVV zit een jaar in de Zeeuwse Staten en intern neemt het ongemak toe. Fractievoorzitter Peter van Dijk, tevens PVV-senator, komt vaak niet opdagen. Van Dijk is een voormalig buschauffeur die zich heeft opgewerkt tot manager van een Amerikaans bedrijf. Politiek weet hij van de hoed en de rand: hij liep decennialang mee in het Zeeuwse CDA.

Maar in de PVV beginnen ze vragen over hem te stellen. Hij is ofwel in Den Haag, in de Eerste Kamer, ofwel in Straatsburg, waar hij lid is van de Raad van Europa. Statenlid Muste vindt Van Dijk ‘dictatorachtig’ sinds hij in maart 2011 door Wilders is uitverkoren voor de Eerste Kamer.

Muste is van oudsher VVD-stemmer, maar uit onvrede over het establishment in Zeeland heeft hij zich bij de PVV aangesloten. In de mail beklaagt Muste zich bij Wilders: Van Dijk zou een familielid financieel bevoordelen.

Sinds het aantreden van de fractie, een jaar eerder, werkt er een vrouw van begin twintig. Ze doet nog een opleiding en klust wat bij voor de fractie. Notulen maken, afspraken plannen. Maar ze is er vaak niet, dan moeten fractieleden de notulen zelf schrijven. Ze blijkt een vergoeding te krijgen die de jaarlijkse vaste fractiebijdrage van de provincie overstijgt, waardoor er amper geld overblijft voor politiek werk. En: ze is de stiefdochter van Peter van Dijk. „Pappa”, noemt ze hem op haar Facebook-pagina.

Wilders schakelt Lucas Hartong in, Europarlementariër en Wilders’ oliemannetje in Zeeland. Hij komt orde op zaken stellen. Nog op de dag van Mustes klacht schrijft Hartong de Zeeuwse Statenfractie aan: „Hierbij, mede op verzoek van Geert Wilders (…), een urgente oproep vanavond bijeen te komen in de fractiekamer PVV Zeeland in Middelburg.”

Van Dijk blijft weg. Niemand blijkt te weten hoeveel uur de jonge vrouw werkt en wat ze precies doet. Wel is het bedrag bekend dat ze voor negen maanden bijklussen ontving: ruim 14.000 euro. In diezelfde negen maanden incasseerde de Statenfractie een kleine 14.000 euro als vaste jaarlijkse bijdrage – het is opgegaan aan de stiefdochter van de fractievoorzitter. Hartong concludeert: dit kan niet. „Met PvD opnemen dat het niet wenselijk is dat zijn (stief)dochter als beleidsmedewerker fungeert”, aldus de notulen.

Op de volgende fractievergadering, 9 mei, zijn Van Dijk en Hartong present. Het loopt uit op een confrontatie. Als het over zijn stiefdochter gaat, zegt Van Dijk dat van direct ontslag geen sprake kan zijn. Dan dreigt een rechtszaak. Wel zegt hij dat de vrouw uitkijkt naar ander werk. Ook wenst Van Dijk genotuleerd te zien dat zij géén stiefdochter van hem is. Zijn verklaring: „Haar vader leeft nog.”

Oliemannetje Hartong bindt in. Wat enkele weken eerder „niet wenselijk” was, accepteert hij nu alsnog: de stiefdochter van Van Dijk blijft fractiemedewerker. Hartong keert onverrichter zake terug naar Brussel.

Muste is ontstemd, stapt een week later uit de PVV, en gaat alleen door. En Wilders heeft het laten gebeuren: het zal geen incident blijken te zijn. (Vrijdagavond laat deelde Van Dijk deze krant mee dat zijn stiefdochter vanaf zaterdag niet meer voor de Zeeuwse PVV werkt.

De jonge honden rukken aan de lijn

Den Haag, 10 juni 2010
In de Tweede Kamerfractie ontstaan na de reusachtige overwinning van juni 2010 (24 zetels) spanningen over het soort partij dat de PVV wil zijn. Kamerleden spreken van de ‘oude’ en de ‘nieuwe’ manier van werken. De oude manier is in de periode 2006-2010 ontstaan. De negen PVV-fractieleden worden door andere Kamerleden met de nek aangekeken en koesteren de rol van paria. Het isolement is voor hen ook een manier om LPF-achtige toestanden te voorkomen. De LPF ging, na de moord op Fortuyn in 2002, aan geruzie ten onder.

Maar in 2010 voelen sommige Kamerleden er niets meer voor het contact met de buitenwereld te mijden. Hagenaar Richard de Mos, oud-onderwijzer en ADO-supporter, trekt met politici uit alle partijen op. Zelfs de eis van de fractieleiding dat PVV’ers nooit debatteren met islamdeskundigen lapt hij aan zijn laars: vlak voor de val van het kabinet-Rutte zit hij bij Pauw & Witteman aan één tafel met Wilderscriticus en islamkenner Jan Jaap de Ruiter. Zo zijn er talloze voorbeelden. Iemand als de Limburger Roland van Vliet drinkt geregeld bier met Kamerlid Bruno Braakhuis (GroenLinks), en maakt met Wouter Koolmees (D66) een studiereis naar de VS.

Het passeert niet zonder spanningen. Vooral vicevoorzitter Fleur Agema en fractiesecretaris Martin Bosma, vertellen PVV-Kamerleden, eisen discipline in de omgang met niet-partijgenoten. Maar mensen als De Mos en Van Vliet trekken zich er niets van aan. Er komt bij dat oud-politieman Hero Brinkman zich tegen het ondemocratische karakter van de partij keert. Zo ontstaan twee kampen: oudgedienden, die het isolement koesteren, en nieuwkomers die de boer op willen.

Wilders: niet met SP in Limburg

Maastricht, 17 maart 2011
Limburg heeft prioriteit voor de PVV. In Limburg wil de PVV bewijzen dat de partij, behalve gedogen, ook regeren kan. Wilders bemoeit er zich nadrukkelijk mee.
Laurence Stassen is zijn keuze om de Limburgse PVV te leiden. Zij en Wilders kennen elkaar al jaren. Stassen was betrokken bij de eerste plannen voor de oprichting van een eigen partij voor Wilders. Ze is „niet onbemiddeld”, zoals ze zelf in de media zegt. „Haar familie is een van de rijkste van Limburg”, vertelt PVV-gedeputeerde Theo Krebber.

Bij de verkiezingen op 2 maart behaalt de PVV tien zetels en is in één klap de grootste partij in de provincie. Een dag later komt de fractie in euforie bijeen. Fractievoorzitter Stassen feliciteert de aanwezigen en vraagt wat ze willen: linksom of rechtsom?

De fractie is unaniem: een coalitie met het CDA, symbool van het Limburgse regentendom, is ondenkbaar. Die partij is gehalveerd bij de verkiezingen. Bij stemming is het oordeel eenduidig: de PVV wil regeren met de SP en de VVD.

Onder leiding van Stassen voert de partij daarna een „goed en aangenaam gesprek” met de SP, aldus de notulen van de fractievergadering van 17 maart. Het onderhoud met de VVD noemt ze „constructief”.
De Limburgse VVD voelt weinig voor regeren met de SP, zodat de kans op de voorkeurscoalitie van de fractie al klein is. Maar ook Wilders bemoeit zich met deze keuze, en via Roland van Vliet, dan nog nummer twee achter Stassen en tevens Kamerlid, brengt hij zijn orders over: regeren met de SP is „een doodlopende route”, aldus de fractienotulen van 17 maart 2011. Even later legt dezelfde Van Vliet uit dat het „de doelstelling van de PVV is om het kabinet-Rutte in het zadel te houden”.

Zo wordt de Limburgse PVV, mede op aandringen van Wilders, in een coalitie met het CDA gedwongen die niet de voorkeur van de fractie heeft. De coalitie zal nog geen jaar stand houden.

Geld is er nooit

Den Haag, 13 oktober 2010
De ondoorgrondelijkste PVV’er in de Tweede Kamer is Raymond de Roon, oud-advocaat-generaal bij het Hof in Amsterdam. In 2006 is hij, met Hero Brinkman, door Wilders gepresenteerd als een van de PVV-gezichten: type crime fighter dat genoeg heeft van de multikul.

Als Kamerlid zal hij nagenoeg onzichtbaar blijven. Hij maakt lange dagen, is vaak al om zes uur ’s ochtends op zijn kamer op het Binnenhof, maar verlaat die kamer spaarzaam, en hij voert in vergaderingen zelden het woord. Ook bij diners en op andere momenten van ontspanning valt De Roon op door een roerloos zwijgen.

De Roon heeft, met Hero Brinkman, vanaf 2006 ook zitting in het bestuur van de Stichting Ondersteuning Tweede Kamerfractie PVV. Als penningmeester rust op hem geen ingewikkelde taak: geld is er nooit. De partij weigert subsidie van de rijksoverheid (in provincies, zoals Zeeland, is dat anders).

Ook in 2010, tijdens de campagne, hamert De Roon op zuinigheid. Fractiemedewerkers krijgen een schamel salaris. Als ze vragen hoe het kan dat Wilders zich bij het proces tegen de aanklacht van haatzaaien laat bijstaan door Bram Moszkowicz, zegt Wilders dat de topadvocaat „een schappelijk prijsje” rekent, vertelt Hero Brinkman.

Toch zijn er verhalen – als eerste in 2009, in Vrij Nederland – over Amerikaanse financiers van de PVV. Wilders gebruikt Fitna vanaf najaar 2008 voor fondsenwerving in de VS, en zijn aanpak krijgt vleugels als hij in Amsterdam wordt vervolgd wegens haatzaaien.

Het Openbaar Ministerie wordt in de VS aangeduid als the government, en een regering die de vrijheid van meningsuiting aan banden legt, is voor Amerikaanse conservatieven Het Kwaad. Slachtoffers verdienen alle steun, en met die pitch slaagt Wilders in de VS. De conservatieve islamcriticus Daniel Pipes, baas van de denktank Middle East Forum, verklaart in 2010 tegen deze krant dat hij „een bedrag van zes cijfers” voor Wilders’ verdediging heeft opgehaald.

Maar als Brinkman en andere fractieleden na de verkiezingen van 2010 vragen naar de buitenlandse financiers, krijgen ze nul op het rekest. „We bleven in het duister tasten”, zegt Brinkman.

Brinkman is bezorgd over de partijfinanciën, zegt hij. Hij wil weten of hij als bestuurslid van de stichting hoofdelijk aansprakelijk is als de partij failliet zou gaan. En hij wil weten hoe de partij er financieel voorstaat. Vandaar dat de stichting, bijeen onder leiding van Wilders, Brinkman „de mogelijkheden [geeft] de boeken in te zien”, aldus notulen van het stichtingsbestuur, van 13 oktober 2010.

Brinkmans boekenonderzoek is ontmoedigend: de partij heeft inderdaad geen cent. Hij komt geen enkele gift uit het buitenland tegen. En De Roon heeft alles keurig bijgehouden.
De enige post waarop hij blijft hangen, zegt Brinkman, is een plotselinge salarisverhoging, 1.467 euro bruto per maand, voor een fractiemedewerker die De Roon een half jaar eerder heeft aangetrokken. Hij overhandigt deze krant de handgeschreven notities die hij van zijn vondst maakt.

De vrouw is ook gepromoveerd tot hoofd personeelszaken en financiën, ziet hij, zodat ze ineens de op twee na best betaalde fractiemedewerker is. En omdat haar opleiding te laag is voor deze functie, heeft ze ook extra onderwijs gevolgd, kosten 1.700 euro. Ook dat, ziet Brinkman in de boeken, is door de fractie betaald. „Verrassend, gezien het eeuwige gebrek aan geld”, zegt Brinkman.
Hij meldt de vondst aan Wilders, die volgens Brinkman „verbaasd” reageert. „Ook hij vond het raar dat Raymond dit niet besproken had.”

Maar ook nu ontloopt Wilders het interne conflict. „Eerst zei Geert dat hij Raymond opheldering zou vragen”, zegt Brinkman. „Maar ten slotte stemde hij er gewoon mee in, hoewel iedereen wist dat dit niet in de haak was.”

Bosman: geen straf maar een beloning

Maastricht, 3 maart 2011
In de Limburgse PVV is meteen na de verkiezingen onmin ontstaan. PVV’ers vragen zich af waarom Wilders Laurence Stassen de hand boven de hoofd houdt, ondanks signalen dat er met haar niet te werken valt. Die krijgt hij van Limburgse PVV’ers als Van Vliet en Harm Uringa (oud-ICT-deskundige, nummer vier op de lijst) en van Kamerlid Lilian Helder, afkomstig uit Venlo, die zich na een conflict met Stassen niet meer met de Limburgse PVV bemoeit.

PVV-gedeputeerde Theo Krebber zegt achteraf dat er „een patroon” zit in de slechte persoonlijke relaties van Stassen met PVV’ers. Ze duldt amper tegenspraak en stelt zich hooghartig op, zeggen PVV’ers. „Er waren veel irritaties over en weer in de Statenfractie”, aldus Krebber.

Het beruchte mailtje van kruidenier Cor Bosman (‘uitgekotst halalvlees’) speelt een belangrijke bijrol. Stassen reageert snel als Bosman het mailtje tijdens de campagne aan collega-PVV’ers stuurt: „Als dit ooit naar buiten komt kan dat de PVV ernstige schade berokkenen”.

Maar Stassen straft Bosman niet. Integendeel: bij het begin van de collegeonderhandelingen maakt zij bekend dat niet Van Vliet, zoals verwacht, maar Bosman haar vergezelt in de collegeonderhandelingen, vertelt Uringa.

Uringa vraagt belet bij Wilders in Den Haag, nadat hij in Limburg heeft gezegd dat Bosman van de lijst verwijderd had moeten worden. Wilders hoort hem aan op zijn Haagse werkkamer, en Uringa laat de PVV-leider de gelaakte mail van Bosman zien. Wilders zegt volgens Uringa: „Dit kan echt niet.”
Maar de partijleider, die het mailtje driekwart jaar later, als het is uitgelekt, in het openbaar ook afkeurt („onverkwikkelijk”), komt intern niet in actie: Bosman blijft onderhandelaar in Limburg.

De taxi van Martin Bosma

Amsterdam, 26 augustus 2006
De PVV Limburg scoorde in de campagne met een populistisch thema: PVV-gedeputeerden zullen geen dienstauto met chauffeur nemen. Er komt na de verkiezingen meteen gedonder van. Onder anderen Theo Krebber, de oud-huisarts die gedeputeerde wordt, vindt weigering van de dienstauto „een onzalig plan”, zegt hij achteraf. „Die heb je nodig als gedeputeerde.” Maar Stassen houdt voet bij stuk: komt niets van in.

Terwijl de zaak in Limburg het hele jaar opspeelt – de PVV-gedeputeerden klagen steen en been – krijgt de kwestie in Den Haag een staartje. Op een late avond in Den Haag zien twee PVV-Kamerleden dat Wilders’ vertrouweling Martin Bosma zich per taxi naar huis laat rijden.

Het komt kort daarna aan de orde in de fractie, bevestigen drie fractieleden, omdat diverse Kamerleden dit ongerijmd vinden met de opstelling van de partij in Limburg. Wilders kijkt zijn belangrijkste adviseur verbaasd aan: „Heb jij dat écht gedaan?”

Bosma legt uit dat hij als fungerend Kamervoorzitter – als presidiumlid van de Tweede Kamer leidt hij soms de plenaire vergadering – ’s avonds laat recht heeft op taxivervoer, en Wilders trekt zijn verbazing schielijk in. „Gênant bijna”, zegt een fractielid.

Het illustreert voor PVV’ers dat Wilders nog steeds elk intern conflict uit de weg gaat – en zeker met Bosma. Oud-tv-maker Geert Tomlow, die in 2006 in de Amsterdamse RAI de presentatie van de eerste PVV-kandidatenlijst aan elkaar praat, ziet hoeveel invloed Bosma op Wilders heeft. De zaal is halfleeg, en Wilders heeft plotseling last van faalangst. Bosma sist hem toe: „Jij gaat nú speechen.”

„En daar ging Geert”, zegt Tomlow.

Een Limburgse landdag

Maastricht, 18 april 2011
Geert Wilders wijst 10 december 2010 in Roermond zelf publiekelijk de twee Limburgse PVV-kandidaten aan voor het college van Gedeputeerde Staten: Theo Krebber en Roland van Vliet, die tevens Kamerlid is. Maar al snel blijkt dat Wilders in kleine kring óók andere PVV’ers heeft gepolst om gedeputeerde te worden.

Iets meer dan een maand na de publieke uitspraken van Wilders geeft Bosman een interview aan de lokale krant Typisch Roermond waarin hij laat doorschemeren ook wel gedeputeerde te willen zijn. Fractiegenoten reageren verbaasd, maar fractievoorzitter Stassen doet het in een mail aan Uringa op 22 januari 2011 af als een ‘slip of the tongue’: „Theo [Krebber] is nog steeds next in line.”

Maar in de fractievergadering van 18 april 2011 stelt Cor Bosman zich tot veler verrassing toch kandidaat. De fractie zit vol vragen: Wilders heeft in december toch twee andere kandidaten aangewezen? Dan wijst Bosman erop, aldus de notulen, dat hij door Wilders tijdens het carnaval is „gevraagd om [zich] in het belang van PVV Limburg te kandideren”. Dit was niet de eerste keer, zegt Bosman: „Deze vraag is in november 2010 ook al eens gesteld.”

De fractie reageert ongelovig. Stassen doorbreekt de kakofonie en „bevestigd [sic] dat GW hem (CB) wel degelijk heeft gevraagd”.

Roland van Vliet is dan al afgehaakt. In plaats van hem wordt Antoine Janssen, een oud-politieman met ervaring bij Defensie, de tegenkandidaat van Bosman.
Krebber spreekt van „een aantasting van de eer” als blijkt dat hij niet direct een mandaat krijgt en trekt zich terug, aldus de notulen. De „hoog opgelopen emoties” vergen dat er eerst geschorst wordt voor de beslissing valt.

Dan wordt er gestemd. Drie van de tien PVV’ers stemmen op Bosman, Janssen wordt de gedeputeerde. De pijn voor Krebber wordt later weliswaar verzacht als blijkt dat de PVV twee gedeputeerden kan leveren, zodat hij de baan alsnog krijgt. Maar de vergadering laat diepe sporen na: hardliners Bosman en Stassen voelen zich gekrenkt door de anderen. Krebber zal voortaan afstand van de fractie en Stassen houden: „De fractie kon niet goed met haar rol als coalitiepartij omgaan.”

Maar alle ellende, zegt Laurence Stassen volgens de notulen van 18 april, is door één man veroorzaakt: partijleider Wilders. Ze zegt: „Als er vooraf geen namen waren genoemd, zouden er nu geen problemen zijn geweest.”

Een koffer met 75.000 dollar

Den Haag, 25 januari 2012
’s Avonds laat op 25 januari 2012 heeft Hero Brinkman een curieuze ontmoeting met Wilders. Die dag staat de nieuwe Wet op de Partijfinanciering op de agenda van de Kamer; Brinkman is fractiewoordvoerder. Doel van de wet is giften vanaf 4.500 euro openbaar te maken. Giften vanaf 1.000 euro worden door de overheid geregistreerd.

Voor het debat verklaart Brinkman tegen de NOS dat de wet alleen bedoeld is om de PVV te pesten. Als Henk en Ingrid de loterij winnen, en ze willen een paar centen aan de partij van Wilders overmaken, worden ze voortaan afgeschrikt. Het is ook zijn betoog in de Kamer. Hij heeft het, vertelt hij, met Wilders voorbereid.

Als de eerste termijn al gaande is, citeert deze krant uit een belastingaangifte over 2009 van het David Horowitz Center Freedom Center. Neocon Horowitz, zoon van communisten uit New York, is een van Amerika’s loyaalste vrienden van Israël; kritiek op de islam hoort bij die loyaliteit. Hij staat bekend als een van de mensen die voor Wilders geld in de VS ophalen.
Vandaar dat hij voorjaar 2009 een fondsenwervingsavond voor Wilders in Washington belegt. Er wordt volgens de aangifte 75.449 dollar opgehaald. Daar gaat ruim 50.000 dollar kosten af, zodat de netto winst van de avond een kleine 25.000 dollar bedraagt. Of dat geld naar Wilders gaat, blijkt niet uit de aangifte, maar het is een illustratie van Wilders’ potentieel als fondsenwerver in de VS: hij kan met gemak tienduizenden dollars per avond ophalen.

Een D66-Kamerlid houdt het artikel in de Kamer aan Brinkman voor. En, vertelt het oud-PVV-Kamerlid, het stuk komt ook ter sprake als hij die avond na het debatde kamer van Wilders in loopt. „Geert zei: ‘Wat daar in die krant staat, dat klopt allemaal. Dat wist je toch wel?”’

Brinkman merkt dat Wilders in een vertrouwelijke bui is. „Geert vertelde me dat er grote bedragen uit de VS waren gekomen. Het ging om tonnen. Hij noemde één geval waarbij een koffer met 75.000 dollar cash was afgeleverd.” Twee Amerikaanse bronnen zeggen dat sprake is geweest van minimaal één, en mogelijk meer cashbetalingen. Brinkman reageert naar eigen zeggen ongelovig. „Geert zei: ‘Waar dacht je dat ik Moszkowicz van kon betalen?”

Brinkman: „Het vreemdste hieraan is dat wij dit als PVV-Kamerleden nooit hebben geweten. Ik zat nota bene in het bestuur van die stichting.” Hij ziet een verband met het feit „dat Geert steeds verbetener werd over de islamisering, waardoor elke nuance verloren ging”. Vanuit de PVV-fractie werd eind 2010 zelfs een oorlog met Iran bepleit. „Ik kan er niet omheen dat dit type radicalisering in lijn is met de belangen van onze financiers.”

En dat, zegt Brinkman, is een groter probleem dan zomaar een buitenlandse gift: „Het gevaar is dat we in Nederland politieke partijen krijgen die opereren volgens de belangen van buitenlandse groepen. Een Nederlandse partij moet voor het Nederlandse belang opkomen, niet voor Israël of de VS.”

Niet met gewone burgers praten

Almere, 21 februari 2012
Het isolement dat een groot deel van de PVV-leiding blijft koesteren, kost de partij ook politiek talent. Dit blijkt in Almere, waar de stoïcijnse Raymond de Roon in 2010, naast zijn Kamerlidmaatschap, fractievoorzitter in de raad wordt. Hij gedraagt zich ook hier ondoorgrondelijk, vertelt Marissa Visser, een huisvrouw met VVD-sympathieën die in 2009 door de partijtop geïdentificeerd wordt als gezicht van de toekomst.

Ze beklaagt zich dat jaar dat ze, als autochtoon, niet mag meedoen aan een politieke cursus voor allochtonen van de gemeente, en belandt zo bij de PVV. Achter De Roon komt ze op de derde plaats van de Almeerse kandidatenlijst. Als de foto’s van alle PVV-gekozenen worden geschoten, roept Wilders haar bij zich: de partijleider wil met Visser op de foto. Wilders vraagt haar ook of ze op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer wil. Ze is vereerd.

Haar PVV-werk komt nooit van de grond. Visser wil graag, zegt ze, maar moet steeds overleggen met De Roon voordat ze een stap kan zetten. De Roon slaapt vaak in Den Haag, zegt ze, ze kan hem moeilijk bereiken.

Zoals De Roon in Den Haag bij de groep hoort die contact met de buitenwereld schuwt, zo verwacht hij dat ook van haar. Ze wordt zelfs gemaand na afloop van de raadsvergadering „geen borrel met gewone burgers te drinken”, vertelt ze.

Ten einde raad besluit Visser een alarmerende mail aan Wilders te sturen. De reactie van De Roon zegt alles. Hij is „pissig”, zegt Visser. Ze praten vijf minuten met elkaar waarbij De Roon vraagt: „Waarom doe je dit achter mijn rug?”

De Roon belooft beterschap, die komt niet, ook van Wilders hoort ze nooit meer iets – op 21 februari dit jaar stapt ze uit de partij.

De Turkse president is geen vriend

Maastricht, Den Haag, 20/21 april 2012
Op 20 april spat de Limburgse coalitie uit elkaar. Door het vertrek van Uringa en Bosman uit de partij is de PVV verzwakt, en ze is niet meer Limburgs grootste. De sfeer in de coalitie is slecht. Dan komt de Turkse president Gül naar Nederland.

Wilders laat zich in het openbaar kritisch uit over het staatsbezoek. Op Twitter scheldt hij Gül uit. Het leidt ertoe dat de Limburgse PVV-fractie van de PVV-gedeputeerden eist dat zij Gül niet de hand schudden als de president Limburg aandoet. De gedeputeerden doen dat toch – en daarna stelt Stassen zich zo halsstarrig op dat de coalitie ten val komt. In Den Haag, bij CDA en VVD, zijn ze ervan overtuigd dat de onverwachte val van het kabinet-Rutte, een dag later, direct verband houdt met de bestuurscrisis in Limburg.

En opnieuw heeft Wilders warrig geopereerd in Limburg. Weinigen weten dat Wilders zijn gedeputeerden helemaal niet heeft verboden Gül de hand te schudden. Het enige wat ze van de PVV-leider horen, vertelt Krebber, is een sms’je, een paar weken voor Güls bezoek. „Gül is geen vriend van mij”, stond volgens Krebber in Wilders’ sms’je, en dat biedt de gedeputeerden de ruimte die zij nemen: ze besluiten Gül te begroeten. Dat het college en het kabinet uiteenvallen, overvalt Krebber volledig. „Ik heb het met afgrijzen zien gebeuren”, zegt hij. „Het was te voorkomen geweest.”

Achteraf bezien, zo vergoelijken PVV’ers, was Geert de laatste jaren misschien te veel bezig LPF-achtige toestanden te voorkomen. Het zou zijn aarzelende optreden tegen interne misstanden verklaren. En de onheldere verzoeken waarmee hij partijgenoten opzadelde. Na de problemen die zich najaar 2010 met zes PVV-Kamerleden voordeden na scheuringen en opsplitsingen in Limburg, Noord-Holland, Zeeland, Almere, Drenthe, de gemeente Den Haag en de Kamerfractie (het vertrek van Hero Brinkman, in maart) was hem er veel aan gelegen de partij niet met nieuwe affaires in het nieuws te laten komen. Zo bezien was het logisch dat Geert Wilders interne confrontaties uit de weg ging, en ethische en andere problemen op zijn beloop liet. Zeker voor een man die daadkracht wil uitstralen, zeggen PVV’ers, was hij de laatste jaren in de eigen partij erg besluiteloos en onvoorspelbaar.

De val van het kabinet en het Limburgs College heeft ook voordelen: het biedt Wilders de mogelijkheid interne problemen aan te pakken. Laurence Stassen is het leiderschap in Limburg al ontnomen. „Verstandig”, zegt Krebber. En volgende week wordt de nieuwe lijst voor de Tweede Kamer bekend, waarmee hij zich ook weer van een aantal probleemgevallen kan ontdoen.

Of LPF-achtige toestanden alsnog ontstaan, zoals andere partijen hopen, is een andere zaak. Geert Wilders heeft één kwaliteit die veel andere politici ontberen: juist degenen die hij laat vallen, weet hij aan zich te binden. Cor Bosman, nu een lone wolf in de Limburgse politiek, geeft nog altijd hoog van hem op. Theo Krebber, die door Wilders’ toedoen zijn baan als gedeputeerde verloor, looft het „bijzonder open en prettige gesprek” dat hij twee weken terug met Wilders had. Zelfs Hero Brinkman blijft, ondanks alles, warme gevoelens voor Wilders houden. „Ik heb allerlei bedenkingen. Maar in de kern van de zaak blijft Geert gewoon een goeie kerel.”

En Tweede Kamerleden die voelen aankomen dat zij mogelijk niet terugkeren, vertelden deze krant de laatste weken dat zij de vuile was niet buiten gaan hangen. „Dat kan ik Geert niet aandoen”, zei er een.

Wilders, Bosma, De Roon, Stassen en Van Dijk zijn vorige week benaderd voor medewerking aan dit artikel. Zij weigerden. Een concept van dit artikel is donderdag aan de PVV voorgelegd. Vrijdag gaf Wilders deze schriftelijke reactie:

„Het artikel in het blad van SP-icoon Derk Sauer staat bol van roddel en achterklap van ex-PVV’ers. Met name passages over partijfinanciering raken kant noch wal, maar ook andere gedeelten uit het artikel zijn bezijden de waarheid.’’

Hij was niet bereid zijn verklaring toe te lichten.