Kamermeerderheid wil stoppen met JSF-project - twee jaar geleden zelfde scenario

Een Amerikaanse JSF, de F35-B Lightning II, voert een eerste verticale landing uit op het dek van de USS Wasp. Foto AFP / Mass Communication Seaman Natasha R. Chalk / US Navy

De PvdA wil dat Nederland uit het JSF-project stapt. Kamerlid Angelien Eijsink zei vandaag dat de PvdA heeft besloten een motie in te dienen om de beoogde opvolger van de F-16 niet aan te schaffen.

Daarmee ontstaat een Kamermeerderheid tegen het doorgaan van het miljardenproject, meldt persbureau Novum. Eijsink:

“We stappen uit de JSF. En we zullen de vervanger van de F-16 van de plank kopen.”

Ook de PVV, GroenLinks en SP zijn tegen project. GroenLinks pleitte eerder al voor een parlementaire enquête naar de kosten, vertragingen en andere problemen rondom de aanschaf van de JSF.

Twee jaar geleden precies hetzelfde scenario

Politiek redacteur Mark Kranenburg:

“Dat er een meerderheid tegen de JSF aan het ontstaan was werd al duidelijk toen D66 dat punt onlangs in het verkiezingsprogramma opnam. Het standpunt van de PvdA is niet nieuws. Twee jaar geleden heeft de PvdA ook al motie ingediend waarin het kabinet werd opgeroepen te stoppen met het meewerken aan de operationele testfase. Wat nu gebeurt is eigenlijk een herhaling.”

Ter verduidelijking: de D66 wil de JSF uit de testfase krijgen, maar niet de ontwikkelingsfase. D66 steunt de motie van de PvdA niet.

In 2010 legde toenmalig minister van Defensie Van Middelkoop de motie naast zich neer, omdat het demissionaire kabinet “geen onomkeerbare beslissingen” over de JSF wilde nemen. Dat is volgens Kranenburg ook nu een realistisch scenario. Het besluit om te stoppen zou zijn namelijk een ingrijpend besluit zijn. Kranenburg:

“Als Nederland inderdaad uit het project stapt gaat dat wegens de contractuele verplichtingen die we hebben heel veel geld kosten. De advocatenkantoren zullen er in ieder geval rijk van worden.”

Donderdag debat over JSF-dossier

Nederland heeft twee JSF-testtoestellen aangeschaft. Minister van Defensie Hans Hillen (CDA) wil dat snel groen licht wordt gegeven voor de aankoop van de nieuwe straaljagers. De Tweede Kamer debatteert donderdag over de JSF, ook wel F-35 Lightning II genoemd.

Voor de aankoop van 85 toestellen heeft het ministerie van Defensie 4,5 miljard euro gereserveerd. In maart bleek dat de stuksprijs van de JSF opnieuw steeg ten opzichte van 2011 en bedraagt nu 64,4 miljoen dollar door de hogere kosten van grondstoffen en arbeid en meer meegerekende inflatie.

In 2002, toen Nederland besloot om deel te nemen aan het JSF-project, was de verwachting dat de eerste toestellen vanaf 2014 bij de luchtmacht zouden worden afgeleverd. Die datum is inmiddels bijgesteld tot 2019, en ook die is verre van hard.