ECB kan spijt krijgen van overwinning op eurotop

Mario Draghi is de onmiskenbare ‘winnaar’ van de eurotop van afgelopen week. De Europese Centrale Bank (ECB), waaraan hij leiding geeft, zou wel eens veel uitgebreidere bevoegdheden kunnen krijgen als supervisor van het bankenstelsel van de eurozone. De bank heeft met succes de pogingen van regeringen weerstaan om haar tot actie te dwingen – in de vorm van rechtstreekse obligatie-aankopen of van de indirecte financiering van staten via een aan het noodfonds, het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM), verstrekte banklicentie.

Tenslotte heeft de ECB ook iets gekregen waar zij om had gevraagd: het recht van het ESM om de noodlijdende banken van de eurozone rechtstreeks te herkapitaliseren. Intussen hebben de lidstaten van de eurozone hun beloftes herbevestigd om vast te houden aan hun begrotingsdiscipline. Vanuit het gezichtspunt van Draghi bezien is dit alles bijna te mooi om waar te zijn.

Voorlopig is het formeel nog geen uitgemaakte zaak dat de ECB als toezichthouder op de banken zal gaan optreden. Er moeten nog veel moeilijkheden worden overwonnen, en de verklaring van de leiders van de eurolanden duidt er slechts op dat de ECB een rol zal mogen spelen bij het toekomstig toezicht op de sector. De aard van de toezichthoudende instantie en haar bevoegdheden moeten nog nader worden vastgesteld. Als de Europese Commissie eenmaal met een voorstel is gekomen, zullen de diverse regeringen waarschijnlijk nog een hard gevecht leveren over de details.

Dat is het moment waarop de ECB zal beseffen dat meer bevoegdheden ook meer bemoeienis met zich zullen meebrengen. De centrale bank heeft in het eerste decennium van het bestaan van de euro haar onafhankelijkheid van de nationale staten goed weten veilig te stellen – niet in de laatste plaats dankzij het feit dat er zoveel zijn. Als de ECB het toezicht op de banken naar zich toe trekt, zal zij moeten accepteren dat nauwlettend zal worden gelet op mogelijke belangenconflicten die voortvloeien uit haar positie als voornaamste crediteur van het bankenstelsel.

Hoe meer de eurozone zich in de richting van een nauwere begrotingsunie zal bewegen, des te acuter de kwestie wordt van de democratische legitimiteit van zijn belangrijkste gemeenschappelijke instellingen: de Europese Commissie en de ECB. Tot nu toe heeft de centrale bank een achterban van zeventien regeringen gehad. Zij is op weg naar een plek waar zij bredere democratische steun moet zien te vinden. Er kan een punt komen waarop Draghi er achter komt dat dit niet altijd even fijn is.

Vertaling Menno Grootveld