De Máxima en Willem-Alexander van Hilversum

Koen Becking (KRO) en Coen Abbenhuis (NCRV) werken aan een fusie. „Wij leggen het accent op de inhoud”, zegt de een. „Bij ons is het wel gezellig”, zegt de ander.

KRO en NCRV zijn de Máxima en Willem-Alexander van de publieke omroep. De een katholiek, de ander protestant. Zij swingend, hij bedachtzaam. Internationaal en nationaal. Maar ondanks de verschillen – voor zover bekend – gelukkig getrouwd.

Met dat betoog presenteerde Koen Becking, bestuursvoorzitter van de KRO, zaterdag de fusie met de NCRV aan zijn ledenraad. Die stemde voor, net als de verenigingsraad van de NCRV. Uiterlijk 1 januari 2014 willen KRO en NCRV één organisatie vormen. „Een historisch moment”, aldus Coen Abbenhuis, algemeen directeur van de NCRV, zaterdag.

Historisch ja, maar ook broodnodig. KRO en NCRV moeten fuseren, net als TROS en AVRO en VARA en BNN. De minister eist het. En het is financieel noodzakelijk. Gaan ze niet samen, dan worden ze nog harder getroffen door de bezuinigingen.

Het kabinet schrapte 25 procent van de mediabegroting. Als de zes fuseren, besparen zij op managers, ondersteunende diensten et cetera. KRO en NCRV (en de kleinere fusiepartners RKK en IKON/ZVK) schrappen honderd van de zeshonderd banen, werd zaterdag bekend. Kijkers merken zo niets van de besparingen. Tenminste, dat is ze altijd beloofd.

Een week eerder dan KRO en NCRV kregen TROS en AVRO al het fiat van hun leden. Alleen VARA en BNN hebben meer tijd nodig. Maar die formele goedkeuringen zeggen niet alles. Binnen alle omroepen heeft men nog steeds bedenkingen. De TROS ziet bijvoorbeeld weinig in de Amsterdamse plannen van de AVRO (gedeeltelijke verhuizing naar het oude Filmmuseum, overname AT5). BNN’ers zijn bang dat de identiteit van hun omroep verdwijnt.

Ook KRO en NCRV liggen nog niet helemaal op één lijn. Twee dagen voor de ledenraden, afgelopen donderdag, vertellen Becking (KRO) en Abbenhuis (NCRV) waarom zij toch voor elkaar hebben gekozen.

U heeft uw fusieplannen klaar. Wordt het echt een fusie, zoals minister Van Bijsterveldt (Media, CDA) eist?

Becking: „Ja, het wordt één organisatie, één gebouw, één bestuur en één raad van toezicht. De twee merken KRO en NCRV blijven bestaan, je hebt het over negentig jaar omroepgeschiedenis. Maar op termijn zouden we ook een gezamenlijk merk kunnen neerzetten.”

Had u ook een andere partner kunnen kiezen?

Becking: „Vorig jaar hebben wij het 3-3-2-model voorgesteld aan de minister. Een bestel met drie fusieomroepen, drie zelfstandigen plus NOS en NTR. Toen de minister niet al onze voorwaarden overnam en de nadruk legde op ledenaantallen, hebben wij gesproken met de VARA.”

Abbenhuis: „Wij onder meer met EO.”

Becking: „Een fusie tussen KRO en VARA geeft een heel ander bestel. Niet meer alleen gebaseerd op gedeelde missies, op identiteit, maar vooral op programmering.”

Abbenhuis: „Dat schaadt de externe pluriformiteit. Die verschillende stromingen die de omroepen vertegenwoordigen, mogen niet verdwijnen. We moeten een grijze massa voorkomen. Kijk naar de VRT. Daar zie je veel meer eenvormigheid.

Past u eigenlijk bij elkaar?

Abbenhuis: „Wij willen allebei mensen bij elkaar brengen door bijzondere verhalen te vertellen. NCRV en KRO delen drie speerpunten: kwaliteitsjournalistiek, human interest en levensbeschouwing.”

Vorige maand hield u beide najaarspresentaties. Gelikt bij de KRO, wat onhandig bij de NCRV. Symbolisch?

Abbenhuis: „In elke organisatie zijn verschillen. Wij leggen het accent op de inhoud.”

Becking: „Ik kan nu de clichés ophangen over het rijke roomse leven. Maar dat ga ik niet doen.” Lachend: „Maar bij ons is het wel gezellig!”

U heeft elkaar in ieder geval gevonden in de ambitie Pauw & Witteman van de troon te stoten.

Becking: „Wij willen een dagelijks opinie- en debatslot op Nederland 1. Dat is geen aanval op P&W. Gezien de verhoudingen in Hilversum is het redelijk dat wij ook zo’n programma maken. AVRO en TROS hebben EénVandaag, VARA Pauw & Witteman én De wereld draait door.”

Abbenhuis: „Het kan niet zo zijn dat wij als grootste fusieomroep – met speerpunt kwaliteitsjournalistiek – geen dagelijks actualiteitenprogramma maken. Ons doel is najaar 2013, de schema’s voor het voorjaar zijn al klaar.”

Wie gaan het doen, de mannen van Brandpunt? Zeeman & Kurpershoek?

Becking: „Die zijn allebei KRO. We werken de plannen nu uit.”

Welke programma’s vindt u goed van elkaar?

Becking: „Hello Goodbye. Mooi programma, groot bereik, goede presentator.”

En welk NCRV-programma vindt u niet goed?

Becking: „1 Tegen 100 (quiz met Caroline Tensen, voorheen bij RTL 4, Tien/Talpa, TROS, red.) Dat verhoudt zich moeilijk tot de publieke omroep. Wat is de publieke waarde? Die discussie wordt te weinig gevoerd in Hilversum.”

Wat is er publiek aan 1 Tegen 100?

Abbenhuis: „Het programma gaat ook over de goede doelen van de Postcodeloterij. En die sluiten aan bij onze missie en achtergrond.”

Wat kijkt u graag van de KRO?

Abbenhuis: „De Reünie, Brandpunt en De Wandeling. Bijzondere verhalen van gewone mensen. Net als Spoorloos (KRO) en DNA Onbekend (NCRV) vanuit dezelfde emotie gemaakt.”

En wat moet er direct van het scherm?

Abbenhuis: „Ik zou het niet weten.”

Aan de muur hier bij de KRO hangt de controversiële poster van een Mariafiguur met ontblote borst die haar zoontje voedt. Kan dat bij de NCRV?

Abbenhuis: „Nee, dat gaat ons te ver. Wij voeren anders campagne.”

Becking: „Die campagne was in 2000 controversieel, maar dit beeld heeft nu zeker geen impact meer.”

Hoe moet je nu dan leden werven?

Becking: „Met onze Omroepkiezer bijvoorbeeld. [De KRO maakte onlangs een stemwijzer voor iedereen die omroeplid wil worden] Dat was gedurfd. De test is 70.000 keer gedaan. De grote uitdaging voor de publieke omroep is hoe wij binding houden met ons publiek. De omroep heeft het daar heel moeilijk mee. Vraag op straat of de publieke omroep moet bezuinigen en iedereen zegt ja. Vraag je of Spoorloos dan maar weg moet, dan zeggen ze nee.”

U bedoelt: mensen zien de meerwaarde van het omroepsysteem niet. Zij zeggen ook: hoe kan het dat de omroepen 200 miljoen minder krijgen en we het niet gaan merken in de programma’s.

Abbenhuis: „De bezuinigingen hebben wel invloed op de programmering. We gaan meer buitenlands product aankopen, minder zelf maken. Dat merkt de kijker. De kwaliteit kunnen we handhaven, maar de variëteit loopt terug.”

Dat is voor het eerst dat een omroepbestuurder toegeeft dat de programmering wel lijdt onder de bezuinigingen. Wat gaat er nog meer verloren?

Becking: „Afgezien van honderd banen hoop ik dat hier niets verloren gaat. Maar een fusie blijft een fusie. Daarvan slaagt geloof ik maar 15 procent. Vele stranden op de cultuur, op de mensen. Vaak in de top.”

Wie wordt er eigenlijk directeur?

Becking en Abbenhuis kijken naar elkaar. Becking: „Dat moet de nieuwe raad van toezicht besluiten.”

Zou u onder de ander willen werken?

Becking: „De raad van toezicht...”

Maar wilt u tweede man zijn?

Becking, resoluut: „Nee.”

Abbenhuis, na enig nadenken: „Eh, nee.”

Voordat u kunt fuseren, moet de Mediawet worden gewijzigd.

Becking: „De enige onzekerheid is nu nog de politiek. Dit is een unieke hervorming van het bestel. Nog unieker is dat alle omroepen het eens zijn. Ook uniek: jarenlang heeft de politiek gevraagd om hervormingen, en dan zorgt ze zelf voor vertraging.”

Abbenhuis: „Het is hard nodig dat we tempo erin houden. Zonder nieuwe Mediawet blijven 22 omroepen bestaan en gaat de bezuiniging ten koste van de programmering. Daar zit de kijker niet op te wachten.”