De Mama Oorlogen

Filosoof, schrijver en tv-maker Stine Jensen schrijft elke dinsdag over media, populaire cultuur en hypes.

Omdat ik een week op reis was, had ik zeeën van tijd om buitenlandse vliegtuigkranten te lezen. In de International Herald Tribune stuitte ik op een verhit debat tussen hoogopgeleide vrouwen die niet aan ‘parenting’ toekomen omdat ze zo hard werken. Mooi woord, dat ‘parenting’. Het maakt van ouderschap iets actiefs. In het Nederlands heb je het niet over ‘ouderen’. ‘Moederen’ komt wel vaak voor en dat zegt vast iets over onze cultuur.

Een nieuwe ‘Mommy War’ was uitgebroken, las ik. Mommy Wars zijn papieren gevechten over de invulling van het moederschap. Na het debat over de tijgermoeder was er Hilary Rosen die tegen Ann Romney, moeder van vijf zonen, had gezegd dat ze „nog nooit in haar leven een dag had gewerkt”, gevolgd door de Grote Zoogoorlog ontketend door Time die op het omslag een blondine had geplaatst die haar driejarige zoon de borst gaf met als kop ‘Are you Mom Enough?’.

En nu zijn er dus de ‘Elite Mommy Wars’. Anne-Marie Slaughter, hoogleraar aan Princeton University, is de aanstichter. In haar lezenswaardige artikel op www.theatlantic.com, ‘Why Women Still Can’t Have it All’, vertelt ze over de moeite die ze ondervond om haar veeleisende baan op het Witte Huis te combineren met de zorg voor haar tienerzonen. Die woonden door de week bij hun vader, in een andere stad, terwijl zij vanaf maandag om 04.30 uur begon met haar bomvolle werkweek. Het schrijven van rapporten ging tot diep in de nacht door. Haar tienerzonen zag ze alleen in het weekend, mits ze geen afspraken had. Ze leed eronder, omdat een van haar puberzonen haar nodig had. „Ik geloof nog steeds dat vrouwen ‘alles kunnen krijgen’ (en mannen ook). Maar ik denk niet dat je alles op hetzelfde moment kunt hebben”, concludeert Slaughter.

Haar artikel ontketende een lawine aan commentaren van andere vrouwen in topfuncties. (Geen enkele eliteman klom vooralsnog in de pen om zich serieus met het vraagstuk bezig te houden.) Ze vinden haar een zeurpiet of een heldin – de oorlogsmoeders richten hun munitie vooral op Slaughter zelf. Hoe jammer! Want Slaughters artikel is intelligent en reëel. Door Slaughters geworstel louter als een kwestie van individuele ‘keuzevrijheid’ dan wel ‘falen’ te beschouwen, wordt een serieus politiek debat over de Amerikaanse samenleving in de kiem gesmoord.

Jammer dat de onlangs overleden Nora Ephron, scenarioschrijfster van onder meer When Harry met Sally, niet meer van zich kan laten horen. Zij schreef ooit: „Plotseling, op een dag, was er een nieuw woord: ‘parenting’. Parenting was serieus. Parenting was pittig. Parenting was plechtig. Parenting was een werkwoord, zoals gaan, doen, vechten en piekeren. Het was actief, het was energetisch, het was stijfkoppig. Parenting betekende Mozart-cd’s spelen als je zwanger bent, bevallen zonder verdoving, en borstvoeding geven net zolang totdat het kind je blouse zelf kon losknopen.”

Ephron wijst erop dat de taal ook een rol speelt in het debat. Het woord ‘parenting’ is niet alleen mooi: het werkt ook een permanent schuldgevoel in de hand. Op soortgelijke wijze vind ik ‘elite-moeder’ een misleidende term omdat het een luxepositie impliceert: ‘Jij bent zo rijk, dat je al je oplossingen kunt kopen’. Maar het gaat in dit debat juist om datgene waarvoor je niet iemand kunt inhuren: persoonlijke aandacht voor je kind.

En dan ‘Mommy War’. ‘Mommy’ is een woord dat kinderen gebruiken, en het klinkt meteen al kinderachtig, zeurderig zelfs. En ‘oorlog’ zet vrouwen tegenover elkaar, alsof zij elkaars vijand zijn. De term ‘Elite Mommy Wars’ devalueert het werk-zorgdebat tot een luxe oorlogje voor rijke kleuters. Het miskent dat als getalenteerde vrouwen als Slaughter ervoor kiezen om af te haken, de Amerikaanse samenleving een serieus probleem heeft.