Aan Libor hangt een markt van 900.000 miljard

De grote internationale banken liggen onder vuur. Zij worden ervan verdacht gesjoemeld te hebben met de belangrijkste rentetarieven.

1Waar gaat de affaire over?

De zaak draait om de manipulatie van twee rentetarieven (Libor en Euribor). Dat zijn tarieven die wereldwijd op financiële markten worden gebruikt en die mede bepalen welke spaarrente banken vergoeden of welke hypotheekrente huizenbezitters betalen. De rente op langlopende leningen wordt in de westerse wereld grotendeels bepaald door vraag en aanbod op de kapitaalmarkt. Die markt is zo groot, dat deze rentes nauwelijks te manipuleren zijn. Maar de tarieven op korte termijn worden grotendeels bepaald door afspraken tussen banken, zoals bij de Libor – de London Interbank Offered Rate en de Euribor – de Euro Interbank Offered rate. Barclays heeft een recordboete gekregen voor manipulatie van beide tarieven.

2 Hoe komt de Libor tot stand?

Iedere dag spreken de grootste banken ter wereld een dagtarief af voor leningen van diverse looptijden en in diverse valuta’s. Banken brengen elkaar onderling een tarief in rekening afhankelijk van hun kapitaalbehoefte en hun vertrouwen in de markt. De Britse branchevereniging van banken peilt op die manier dagelijks bij de grootste 15 à 20 banken ter wereld wat hun tarieven zijn die ze elkaar in rekening brengen. De Europese bankenclub peilt op een vergelijkbare manier 44 banken voor voor het Euribor-tarief.

3 Hoe belangrijk zijn rentes als de Libor en Euribor?

Het zijn wereldwijd twee belangrijke rentetarieven. Volgens gegevens van de British Bankers Association (BBA) en het Amerikaanse Commodity Futures Trading Commission zijn wereldwijd voor ruim 900.000 miljard dollar aan financiële producten gebaseerd op de Libor. Kleine bewegingen van deze rente hebben invloed op deze financiële producten.

4 Waarom manipuleerden banken dit rentetarief?

Handelaren van Barclays hadden bepaalde posities waarbij een lage of juist een hoge rente, winst opleverde. Volgens de Britse toezichthouder FSA vroegen deze handelaren vervolgens aan medewerkers van Barclays die de rentestanden doorgaven aan de BBA, om voor hen gunstige rentetarieven door te geven. Daarnaast wilde Barclays volgens de FSA met de manipulatie het imago van de bank wat opkrikken in de financiële crisis van 2008. Managers van de bank gaven de opdracht om lagere rentetarieven door te geven dan de rente waarvoor Barclays daadwerkelijk van andere banken geld leende. Want als de interbancaire rente van Barclays hoger was dan die van concurrenten, zou het beeld kunnen ontstaan dat de bank financiële problemen had.

Tom Kreling en Jeroen Wester