Nederland is opeens een sprintland

Bij de EK atletiek in Helsinki won Nederland vier medailles op de sprintonderdelen. De mannenestafetteploeg pakte goud, maar moet vrezen voor deelname aan de Spelen.

Ligt het aan de komst van Churandy Martina? Is het de vorm van Patrick van Luijk? Of zijn het de talenten van Dafne Schippers en Jamile Samuel? Hoe dan ook, Nederland is met twee gouden en twee zilveren medailles bij de EK atletiek in Helsinki opeens een Europese sprintnatie van betekenis geworden.

De oogst op de sprintnummers is ongekend. Niet de sterke Fransman Christophe Lemaitre, maar Martina is dé sprinter van het toernooi geworden. De Curaçaoër startte niet op de 100 meter – om te waken voor overbelasting met het oog op de Olympische Spelen – maar won goud op zowel de 200 meter als de 4x100 meter. Lemaitre werd donderdag weliswaar kampioen op de 100 meter, maar moest gisteren in de estafette met brons toegeven op Martina. Zelfs Van Luijk presteerde met estafettegoud en individueel zilver op de 200 meter beter dan de Fransman.

Niet alleen de mannen, ook de vrouwen deden van zich spreken, zij het iets minder succesvol. Schippers had weliswaar als tijdsnelste de finale van de 200 meter bereikt, maar op het beslissende moment bezweek ze zaterdag onder de druk. Zij maakte in de krappe bocht enige mispassen, raakte uit balans en was het laatste rechte eind „helemaal leeg”. Schippers was ontgoocheld na haar vijfde plaats, net voor haar landgenote Samuel. Beiden revancheerden zich gisteren met de estafetteploeg door zilver te winnen, achter de Duitsers.

Na de eerste Europese titel in de geschiedenis voor de mannenestafetteploeg, in een nieuw nationaal record van 38,34 seconden, doet zich de ridicule situatie voor dat Nederland zich niet heeft geplaatst voor de Olympische Spelen. De internationale atletiekfederatie IAAF geeft de zestien snelste landen toegang, maar sportkoepel NOC*NSF verlangt een plaats bij de toptwaalf. Volgens berekeningen van de Atletiekunie staat Nederland vijftiende op de IAAF-lijst.

Met een kampioensploeg denkt de Atletiekunie een goed argument te hebben om bij NOC*NSF een uitzondering op de regel te bepleiten. De estafetteploeg is gisteren formeel voorgedragen, waarbij een beroep wordt gedaan op het artikel in de limietenregeling dat ‘in bijzondere omstandigheden van de vastgestelde kwalificatieprocedure kan worden afgeweken’. En een Europese titel lijkt de bond zo’n bijzonder geval. Uiterlijk volgende week zondag, als de inschrijftermijn voor de Spelen sluit, zal NOC*NSF een besluit nemen. Er gloort nog hoop voor Martina, Van Luijk, Giovanni Codrington en Brian Mariano.

De nieuwe grote man onder de Nederlanders sprinters is Martina. Het is even wennen hem met een Nederlandse vlag om zijn schouders een ereronde te zien lopen. Omdat het van de tweevoudig Europees kampioen bekend is dat hij niet uit vaderlandsliefde voor Nederland heeft gekozen. Als Curaçaoër is hij eerst en vooral een Antilliaanse sprinter.

Niet dat Martina iets tegen Nederland heeft. Integendeel, hij komt er graag en regelmatig. Maar de atleet is een Antilliaan tot diep in zijn vezels. Hij houdt van zon, wuivende palmbomen, exotisch eten en hij heeft die bijpassende losse mentaliteit. Martina is onder alle omstandigheden volstrekt relaxed. Kom daar in het gejaagde Nederland maar eens om.

Toch werd Martina zaterdag in een oranje shirt kampioen. Naar goed gebruik loop je dan een ereronde met de nationale vlag. Weigeren zou provocatief zijn. Maar je voelde de onwennigheid bij Martina. Alsof vele Curaçaose ogen in zijn rug prikten.

Als sporter is Martina los gezogen van Curaçao en sinds ruim een jaar min of meer gedwongen voor Nederland uit te komen. Door staatsrechtelijke veranderingen hielden de Nederlandse Antillen op te bestaan. En daarmee verloor de eilandengroep zijn olympische licentie. Wilde Martina zijn sportieve ambities blijven nastreven, dan was hij gedwongen voor Aruba of Nederland uit te komen. Uit pragmatisme koos hij voor het geld en de faciliteiten. Maar hij loopt voor zichzelf, niet voor een land.

Hoe los zijn band met Nederland ook mag zijn, vooral Martina’s Europese titel op de 200 meter werd in atletiekkringen ronkend bejubeld. Via sociale media werd de sprinter als een grote Nederlandse sportheld op het schild gehesen. Dat getuigt van acceptatie van de sportman en sympathie voor de persoon Martina, maar vooral van opportunisme.

Want Martina is Nederland geen enkele dank verschuldigd. De atleet is opgeleid op Curaçao en gevormd in de Verenigde Staten. Martina kiest Rotterdam als uitvalsbasis voor de Europese wedstrijden.

In Helsinki demonstreerde Martina vooral dat hij in vorm is. En dat is voor hem goed nieuws met het oog op de Olympische Spelen in Londen. Hij won afgetekend de 200 meter, die kwalitatief overigens tegenviel. Martina’s winnende tijd van 20,42 seconden was zelfs boven de Nederlandse limiet voor de Spelen.

Nu is Martina al geplaatst, maar de onverwachte zilveren medaille van Van Luijk moet internationaal niet al te hoog worden aangeschreven. De sprinter bleef met 20,87 ruim een halve seconde verwijderd van de olympische limiet van 20,38.

Wat niet wegneemt dat Van Luijk blij is met zijn medailles. En terecht, want zo verwend met prijzen is de Nederlander met Jamaicaans bloed niet. Hij zei niet zwaar te tillen aan het missen van de limiettijd op de 200 meter, omdat hij deze week nog herkansingen krijgt.

Als Martina in ‘Londen’ gelijkwaardig strijd wil leveren met de Jamaicanen Usain Bolt, Asafa Powell en Yohan Blake en de Amerikanen Justin Gatlin en Tyson Gay zal hij zijn vorm nog flink moeten aanscherpen. De tijden die bij de olympische selectiewedstrijden in Eugene (VS) en Kingston (Jamaica) zijn gelopen liegen er niet om, met als grootste sensatie dat Blake Bolt op de 100 en 200 meter versloeg. Zowel Bolt, Blake, Powell, Gatlin als Gay liep op de 100 meter dik onder Martina’s persoonlijk record van 9,93 seconden. Powell was van de vijf de ‘langzaamste’ met 9,88 seconden. En op de 200 meter waren Blake en Boltmet tijden rond de 19,80 significant sneller dan Martina’s kampioenstijd van 20,42 seconden in Helsinki.