Klassenfoto's zonder de geijkte 'cheese'-glimlach

Julian Germain: Classroom Portraits Prestel Publishing, € 49,95 ****

Al jaren is fotograaf Julian Germain bezig met zijn klassenportretten. Wat begon met portretten van alleen scholen in Groot Brittannië, werd een reis naar scholen in zo’n twintig verschillende landen. Dit boek laat ruim honderd klassenportretten zien, gemaakt tussen 2004 en 2012. Zeven jaar geleden gaf Germain al een boek uit met een overzicht van zijn klassenportretten tot dan toe. Ook dit boek is onderdeel van een lopend project. Wie weet volgt er over een paar jaar weer een overzicht.

Germain maakt klassenfoto’s, maar niet zoals de schoolfotograaf dat doet. Hij fotografeert groepen in het klaslokaal en zet alle leerlingen verspreid door de ruimte neer. Alle leerlingen kijken in de camera, zonder te lachen of te klieren. Op elke foto, pagina na pagina, wordt je door tientallen ogen aangekeken. De verschillen zijn groot, maar de overeenkomsten ook. Cuba, Peru, Japan, Ethiopië, Rusland en Nederland: allemaal verschillende culturen, maar tegelijk hetzelfde in de klas. Germain toont zich een uitzonderlijk dirigent van dit lastige genre: groepsportretten.

Een mooie toevoeging aan het project is de informatie achterin het boek. Germain verzamelde gegevens over het onderwijs in de landen waar hij is geweest en stelde de leerlingen vragen. Dit heeft hij verwerkt in allemaal statistieken die leuke overzichten geven: schoolvakken, kleding, lievelingskleur, geloof, helden, belangrijkste bezittingen en de verschillen hierin tussen jongens en meisjes. Erg herkenbaar: structuren op klassenniveau komen overeen met de structuren op nationaal niveau. Deze groepsportretten tonen de wereld teruggebracht tot één, universeel aspect, wat het boek interessant maakt om te bestuderen. Als je de overeenkomsten herkent, kan je de verschillen ontdekken.

De tentoonstelling Classroom Portraits is tot 2 september te zien in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam