Havik met een gewelddadig verleden

Necrologie

Als Israëlisch premier verzette Yitzhak Shamir zich tegen elk compromis met de Palestijnen.

De combinatie van een kort postuur, kil karakter en een gewelddadig verleden bezorgde Yitzhak Shamir de bijnaam ‘de moordende dwerg’. Die term, in 1992 gemunt door een Egyptische columnist, werd in Israël een geuzennaam. Vanavond wordt de oud-premier in Jeruzalem begraven. Shamir werd 96 jaar. Tussen 1983 en 1993 was hij zeven jaar minister-president.

Shamir kwam uit het huidige Wit-Rusland naar Palestina om mee te vechten met het joodse verzet tegen de Britse autoriteiten. Hij was in de jaren ’40 onder meer verantwoordelijk voor de moord op de Britse gezant en de onderhandelaar van de Verenigde Naties.

Na de stichting van Israël werkte Shamir tien jaar bij de buitenlandse geheime dienst, de Mossad. Volgens historici schakelde hij vijanden het liefst met bombrieven uit. In 1970 voegde hij zich bij de rechtse Herut-partij, die later opging in Likud. In de politiek gold hij als havik onder haviken.

Als parlementsvoorzitter was Shamir eind jaren zeventig tegen het vredesverdrag met Egypte, omdat hij vond dat Israël door de Sinaï terug te geven een te hoge prijs betaalde. Later, als premier, blokkeerde Shamir de deal die zijn minister van Buitenlandse Zaken met Jordanië had gesloten voor vredesoverleg.

Shamir weigerde consequent de Israëlische controle over de Palestijnse Westelijke Jordaanoever op te geven. Hij meende dat Israël recht had op het land tussen de Middellandse Zee en de Jordaan en liet in de bezette Palestijnse gebieden vele joodse nederzettingen bouwen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken in die tijd, James Baker, was zo verbolgen over Shamirs verzet tegen elk compromis met de Palestijnen dat hij op tv het telefoonnummer van het Witte Huis gaf. Shamir moest maar bellen als Israël serieus over vrede wilde praten.

In 1991 gaf Shamir eindelijk toe aan de Amerikaanse druk en woonde hij de vredesconferentie in Madrid bij. Later erkende hij dat hij dat alleen deed om de Amerikanen te vriend te houden, maar met de intentie om in de nasleep eindeloos op de rem te trappen.

Een vredesakkoord is er twintig jaar later nog niet. De Israëlisch premier Netanyahu prees gisteren Shamirs uitlatingen over de vermeende onbetrouwbaarheid van Arabieren.