Ex-woordvoerder van Milosevic is nu een pro-Europese premier

De vroegere woordvoerder van Slobodan Milosevic gaat de volgende Servische regering leiden. Ivica Dacic (46), een vroegere communist, nu populist, kreeg vorige week het mandaat om een coalitie te vormen met de Servische Progressieve Partij (SNS). Daarmee komen de vroegere communisten samen met een gematigde afsplitsing van de ultranationalisten aan de macht.

Dacic is geboren in de stad Prizren in Kosovo en werd actief binnen de jeugdbeweging van de communistische partij. Tussen 1992 en 2000 was hij woordvoerder van de partij en van de Servische president Slobodan Milosevic, die het Joegoslavische leger inzette tegen Joegoslavische burgers om met geweld te voorkomen dat Kroatië en Bosnië-Herzegovina zich afscheidden van Joegoslavië. Dat resulteerde in een burgeroorlog met meer dan 100.000 doden.

Dacic heeft nooit excuses aangeboden voor de rol van zijn partij, die zolang Milosevic aan de macht was, de democratische oppositie onderdrukte. Hij geldt niettemin als de man die SPS moderniseerde, vanaf het moment dat hij partijleider werd in 2006. Net als president Tomislav Nikolic, die zich in 2008 losmaakte van de radicale nationalisten, noemt hij zich nu nadrukkelijk pro-Europees en werkt mee aan hervormingen.

Onder de vorige regering, waaraan SPS ook deelnam, werd Servië kandidaat-lid van de EU en zijn de laatste nog voortvluchtige verdachten van oorlogsmisdaden uitgeleverd aan het Joegoslaviëtribunaal.

Dacic was minister van Binnenlandse Zaken en daarmee mede verantwoordelijk voor de openbare orde en de bestrijding van georganiseerde misdaad. Hij betoonde zich een behendig populist die met stevige stellingnames over ordehandhaving zijn populariteit vergrootte. Het is deels zijn succes dat de visumverplichting voor Serviërs die Schengen binnen willen is geschrapt.

Dacic was dit voorjaar presidentskandidaat, maar eindigde als derde. De uitslag van de parlementsverkiezingen, die tegelijk werden gehouden, maakten een coalitie zonder zijn partij echter onmogelijk. Dacic maakte meteen duidelijk dat hij in ruil het premierschap eiste. Een poging om de regering met de Democratische Partij (DS) van Boris Tadic en een derde partij voort te zetten is na zeven weken onderhandelen gestrand, omdat DS en SPS het niet eens konden worden over een derde coalitiepartner. SNS gunt Dacic het premierschap wel.

De socialistisch nationalistische coalitie is een schok voor diplomaten en voor progressieve Serviërs. Dacic moest zich verdedigen tegen de beschuldiging dat het land terugkeert naar de duistere jaren negentig, met hem als premier en een vroegere radicale nationalist, Tomislav Nikolic (SNS), als president.

Beiden staan voor een hardere opstelling van Servië in het conflict met buurland Kosovo, de vroegere Servische provincie die zich in 2008 eenzijdig onafhankelijk verklaarde. Als minister van Binnenlandse Zaken sprak Dacic zich uit voor een opdeling van Kosovo in een Servisch en een Albanees deel. Albanese Kosovaren, maar ook de meeste EU-bestuurders, zijn daar fel tegen. Ze willen geen gemorrel meer aan grenzen op de Balkan.

In Brussel is president Nikolic onlangs duidelijk gemaakt dat Servië geen lid kan worden, zolang de verhouding met Kosovo slecht is. De benoeming van Nikolic en Dacic doet de precaire relaties met buurlanden geen goed.