Egyptische president wordt langs de Morsimeter gelegd

Egypte heeft voor het eerst een burgerpresident. Maar kan Mohammed Morsi zijn beloften inlossen? De zeer slechte economische situatie wordt een groot probleem.

Het is niet omdat zij hun president wantrouwen dat Amr Sobhy en zijn vrienden met de ‘Morsimeter’ zijn begonnen. „Wij waren juist heel erg opgewonden toen bekend werd dat Mohammed Morsi had gewonnen”, zegt de 24-jarige Sobhy. „Eindelijk heeft Egypte een burgerpresident in plaats van een generaal! Dat is historisch.”

Morsi deed tijdens zijn campagne een reeks beloften die hij in zijn eerste 100 dagen wil realiseren. Die beloften wil Morsimeter.com in de gaten houden. Het initiatief slaat aan: op Twitter had de Morsimeter in een mum van tijd 20.000 volgers, en Sobhy en zijn vrienden doen het ene interview na het andere.

Het enthousiasme van de jongeren achter Morsimeter.com weerspiegelt het gevoel dat zich van veel Egyptenaren heeft meester gemaakt. Ze weten dat er nog veel schort aan de democratie maar er is bereidheid om Morsi een kans te geven.

„Met Ahmed Shafiq als president hadden we dit niet gedaan”, zegt Sobhy. „Shafiq had beloofd dat hij op zijn eerste dag de veiligheid zou herstellen. Verder had hij nauwelijks een programma. Daar kan je niet veel mee. Met Morsi hebben we het gevoel dat er opnieuw hoop is.”

„Het is niet onze eerste bedoeling om Morsi een score toe te kennen”, zegt Sobhy. „We willen enerzijds data vergaren en anderzijds het debat starten. Want er is niet alleen de feitelijke vaststelling: hoe Morsi’s resultaten worden opgevat door de Egyptenaren is even belangrijk.”

De thema’s die ze hebben gekozen zijn veelzeggend: veiligheid, verkeer, de prijs van brood, openbare netheid, de benzineprijs. Sobhy: „We wilden bewust niet de grote thema’s aankaarten die de elite bezighouden maar de dingen die de gemiddelde Egyptenaar belangrijk vindt.”

De vraag is of en wanneer Morsi gaat toekomen aan het inlossen van die beloftes. Zijn eerste uitdaging is het precaire evenwicht tussen een gekozen president en een leger dat de touwtjes stevig in handen houdt.

Vlak voor de tweede ronde trok het leger de wetgevende macht naar zich toe, nadat het Constitutionele Hof het door de fundamentalisten gedomineerde parlement ongrondwettelijk had verklaard. Op de laatste dag van de verkiezingen vaardigde het leger een grondwettelijk decreet uit dat de macht van de president aanzienlijk inperkt ten voordele van de generaals.

Het zal veel Egyptenaren worst wezen. „Op internet werd Morsi’s toespraak op vrijdag in het belachelijke getrokken door de seculiere activisten”, schrijft Hossam al-Hamalawy, lid van de Revolutionaire Socialistische beweging. „Maar hij sloeg wel degelijk aan bij de gewone burgers die de toespraak op de tv volgden. Zij waren juist erg onder de indruk dat ‘hun’ president een ‘man van het volk’ is, dat hij opzettelijk geen kogelvrij vest droeg, en ze geloven zijn beloftes.”

Maar Hamalawy gelooft niet dat Morsi die beloftes zal kunnen waarmaken. „Hij is gedoemd om te mislukken; of omdat het grondwettelijk decreet hem gekortwiekt heeft, of omwille van de neoliberale agenda van de Moslimbroederschap.”

Ook Mahmoud Salem, blogger en liberaal politicus, gelooft dat Morsi’s zege een vergiftigd geschenk is. „Omdat we een zeer ongeduldige bevolking hebben en omdat Morsi geconfronteerd wordt met een catastrofaal slechte economie.”

Cruciaal wordt de begroting die de vertrekkende regering van premier Ghanzouri op het nippertje heeft opgesteld. Die begroting zal wel kloppen, denkt Salem. „Maar Ghanzouri heeft het laatste jaar geld uitgegeven als een dronken matroos. De begroting kan alleen kloppen als Ghanzouri flink heeft gesneden in de subsidies voor brandstof.”

Naar verluidt gaat de brandstofprijs in juli zelfs verdubbelen. Dat komt bovenop de tekorten waarmee Egypte worstelt sinds de revolutie. Salem: „Morsi weet heel goed dat de protesten die daarop gaan volgen zijn kansen op herverkiezing, en de kansen van de Moslimbroederschap bij de volgende parlementsverkiezingen, ernstig gaan schaden. Daarom zal hij wellicht een niet-Moslimbroeder aanwijzen als premier zodat hij de schuld voor de economische situatie op hem kan afwentelen.”

De Moslimbroederschap blijft eisen dat de nieuwe president met zijn volledige bevoegdheid kan regeren, en wil ook dat het parlement in ere wordt hersteld. De komende weken zal blijken of Morsi de strijd met het leger wil aangaan of het compromis zal zoeken. Dat hij vrijdag tegen de afspraak in de eed heeft afgelegd voor een bomvol Tahrirplein suggereert het eerste; dat hij de volgende dag opnieuw de eed aflegde voor het Constitutionele Hof, zoals het leger het wilde, suggereert het tweede.