Schip met Iraanse olie heeft opeens een ander kleurtje

Vanaf dit weekeinde weert Europa olie uit Iran. Maar de sancties van de EU gaan verder. Wie verzekert straks de tankers die met Iraanse olie de wereldzeeën bevaren?

Een tanker vol Iraanse olie ligt voor de haven van Singapore. Het schip vaart onder Maltese vlag. Foto Reuters

Als na zaterdag een tanker met Iraanse olie aan de grond loopt in bijvoorbeeld de Middellandse Zee, is het de vraag wie gaat opdraaien voor de schade. Sterker nog: ís er dan nog wel iemand financieel verantwoordelijk voor een ramp?

Op 1 juli gaan namelijk de Europese sancties tegen Iran in. Import van Iraanse olie door EU-landen wordt onmogelijk. Maar ook het verzekeren van Iraanse olie door Europese bedrijven is verboden. Daardoor bestaat de kans dat tankers met Iraanse olie onverzekerd zullen rondvaren.

De internationale oliewereld sluit vrijwel al zijn transportverzekeringen af in Europa, in Londen, bij zogeheten Protection & Indemnity maatschappijen als Lloyds. Ook landen als China, India, Japan en Zuid-Korea, alle grootafnemers van Iraanse olie. Zij hebben niets te maken met het afkondigen van de EU-sancties, maar omdat ze niet langer terecht kunnen bij Europese verzekeraars, worden ze er wel door geraakt. China heeft gewaarschuwd desnoods onverzekerd te gaan varen. India zegt dat het zijn transporten gaat verzekeren bij Iraanse verzekeraars. Maar of die financieel slagvaardig zijn in geval van een catastrofe, is twijfelachtig.

Landen als India en Japan voelen zich bekocht. Onder druk van de VS hebben ze de consumptie van Iraanse olie teruggeschroefd (Zuid-Korea stopte er zelfs mee). In ruil daarvoor mochten ze een kleiner deel van de olie uit Iran blijven afnemen zonder daarvoor door Washington te worden gestraft. Maar nu blijkt dat die resterende olie lastig of niet te halen is. Met dank aan de EU.

Door de sancties is de Iraanse olie-export, de belangrijkste geldbron van de overheid, de afgelopen maanden verminderd van 2,5 naar 1,3 miljoen vaten per dag. Het scheelt de regering volgens een ruwe schatting 100 miljoen dollar per dag. Iraanse leiders bagatelliseren de effecten daarvan. Infrastructurele projecten gaan gewoon door om burgers te laten zien dat er niets aan de hand is. Maar Iraniërs weten wel beter. De werkloosheid is inmiddels tot boven 15 procent gestegen, de kosten van levensonderhoud worden hoger.

Het kat- en muisspel op zee waarin de Iraanse olievloot is verwikkeld, lijkt eveneens te onderstrepen dat de sancties pijn beginnen te doen. De afgelopen maand verdween een deel van de Iraanse olievloot van de radar. De schepen zijn volgens internationale scheepvaartregels uitgerust met apparatuur waardoor ze te allen tijden op te sporen zijn. Maar die technologie functioneerde kennelijk even niet. Toen een aantal van de schepen weer opdook, hadden vele een ander kleurtje, nieuwe namen en vlaggen waar ze onder varen. En soms zelfs nieuwe eigenaren, meldde de Financial Times donderdag. Overduidelijk treft Iran voorbereidingen om de sancties te omzeilen.

Wat de gevolgen voor de olieprijs zijn, is nog onduidelijk. Waarnemers vreesden aanvankelijk een prijsexplosie, door wegvallende Iraanse productie. Maar de laatste weken daalt de prijs juist. Dat is deels het gevolg van inzakkende groei in China en de recessie in Europa, en de vermeende extra productie van Saoedi-Arabië.

    • Chris Hensen