Eén vaccinatie beschermt muizen levenslang tegen rookverslaving

Foto

Een belangrijke reden dat het zo moeilijk is om met roken te stoppen, is dat nicotine een van de meest verslavende stoffen is die we kennen. Onderzoekers in New York hebben nu een vaccin ontwikkeld dat muizen van hun nicotineverslaving af helpt. Het vaccin zorgt ervoor dat de lever continu antilichamen aanmaakt die de nicotine wegvangen zodra die in de bloedbaan verschijnt. De stof verliest daardoor zijn effect op de hersenen, hart en bloedvaten. Eén enkele dosis van het vaccin beschermt de diertjes levenslang (Science Translational Medicine, 27 juni).

Ongeveer een kwart van de volwassenen rookt. Het is de zucht naar nicotine die de verslaving in stand houdt. Het gros van de mensen die proberen met roken te stoppen, houdt dat dan ook geen half jaar vol.

Het idee om nicotineverslaving met een vaccin te behandelen is niet nieuw. De totnogtoe ondernomen pogingen faalden echter omdat het vaccin uit de antilichamen zelf bestond. Die worden na enkele weken afgebroken, zodat de dure vaccinatie geregeld herhaald moet worden. Bovendien verschilde de dosis tussen individuen.

De in New York ontwikkelde vaccinatie is in feite een vorm van gentherapie. De onderzoekers bouwden het gen voor een antilichaam tegen nicotine in bij een onschadelijk gemaakt adenovirus. Dit virus was zo geconstrueerd dat het alleen levercellen besmet. Die beginnen daarop een gestage stroom antilichamen te produceren, meer dan genoeg om de hoeveelheid nicotine die normaal in het bloed van een straffe roker aanwezig is te kunnen verwijderen. Het effect hiervan bleek in de eerste plaats uit het gedrag van de dieren. Niet-gevaccineerde muizen die nicotine toegediend krijgen, ontspannen zich. Aan dat van de gevaccineerde dieren veranderde niets. Ook hun bloeddruk en hartslag bleven normaal terwijl die bij de ongevaccineerde muizen omlaag gingen. Allemaal aanwijzingen dat de nicotine noch de hersenen noch het hart en de vaten had bereikt.

Een beperking van het onderzoek is dat de gebruikte muizen niet verslaafd waren, maar eenmalig nicotine toegediend kregen. Een vervolgonderzoek wordt dan ook uitgevoerd bij proefdieren die eerst afhankelijk van nicotine zijn gemaakt. Niettemin zijn de onderzoekers optimistisch dat hun methode ook bij mensen zal werken.

    • Huup Dassen