De relevantie van een Maleisische beursgang

Een opbrengst van 3,1 miljard dollar en een koerssprong van 20 procent op de eerste handelsdag. De één na grootste beursgang van de wereld dit jaar was heel wat succesvoller dan die van Facebook. Toch kreeg de flotation van Felda afgelopen donderdag precies nul aandacht in de Nederlandse media. Goed, Felda is een Maleisische onderneming en ging in Kuala Lumpur naar de beurs. Maar dat is nu net de relevantie: Felda illustreert de machtsverschuiving in de wereldeconomie van de ontwikkelde naar de opkomende landen. De beursgang was zo’n succes – de vraag naar de aandelen was dertig keer groter dan het aanbod – omdat institutionele én particuliere beleggers in Maleisië stonden te trappelen om mee te doen. Buitenlandse partijen mopperden omdat zij slechts 7 procent van de aandelen kregen toegewezen.

Felda is wereldwijd de derde producent van, en de grootste handelaar in palmolie, dat wordt gebruikt in de keuken en als ingrediënt voor voedingsproducten, cosmetica en biobrandstof. Premier Tun Abdul Razak stichtte Felda in 1956 als een grondbank, die land verhuurde aan arme autochtone Maleisiërs zodat zij een bestaan als boer konden opbouwen. De oliepalmplantages van Felda voorzien vandaag de dag 112.000 gezinnen van een goed inkomen – en Maleisiës eeuwige regeringspartij UMNO van een trouwe schare kiezers.

Via een coöperatie bezaten de boeren jarenlang 51 procent van Felda; de overige 49 procent was van de regering. Die zette de boeren vanaf 1990 geleidelijk buitenspel, zo blijkt uit een recent rapport van Profundo, een Nederlands bureau dat onderzoek doet voor non-profits. Eerst veranderde Felda van een ideële grondbank in een commercieel opererende multinational. Vervolgens gingen de voornaamste bezittingen – het beheer van de grond en de handel in palmolie – over naar Felda Global Ventures Holdings (FGVH), het vehikel dat donderdag naar de beurs is gebracht. De protesterende boeren werden afgekocht doordat zij tegen korting aandelen mochten kopen. Maar de controle zijn zij kwijt: de beursgang verwaterde hen tot 2,5 procent.

De regerende kaste van Maleisië gebruikt Felda vooral als geldkraan, en dat heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering. Felda’s oliepalmen zijn grotendeels aan het einde van hun productieve leven. Onduidelijk is waar de miljoenen voor nieuwe aanplant vandaan moeten komen. Vlak voor de beursgang meldde Felda een winstdaling van liefst 46 procent. Verder is maar 3 procent van de Felda-plantages geregistreerd als duurzaam. Als de oppositie de komende verkiezingen wint, draait zij de land grab wellicht terug, met alle gevolgen vandien voor de beurswaarde van FGVH.

Ongeacht het verdere verloop maakt de Felda-saga één ding zonneklaar. Voedsel is macht, net als olie.

Joost Ramaer

    • Joost Ramaer