De gietijzeren wetten van een monsterlijke wielerkoers

De Tour de France is gekkenwerk. Voor de deelnemers gelden ijzeren regels. De Tien Geboden van de Tour.

1Gij zult het onmogelijke uit uzelf halen

Eind negentiende eeuw waren twee Franse sportkranten in een hevige concurrentieslag verwikkeld. Zowel Le Vélo als L’Auto-Vélo organiseerde wielerwedstrijden. Ze probeerden de lezers te verleiden met ronkende koersverslagen. Gevolg was dat de wedstrijden steeds langer en zwaarder werden. Zo ging Parijs-Brest-Parijs over 1.200 kilometer.

Het was met enige schroom dat Henri Desgrange, sportredacteur van L’Auto-Vélo, zijn plan voor een Ronde door heel Frankrijk lanceerde. Maar de hoofdredactie was enthousiast. Die ronde kwam er, in 1903.

Desgrange was een oud-wielrenner, met commerciële en opvoedkundige idealen. De fiets was voor hem het symbool van de nieuwe, snelle tijd. Op de fiets zou de vadsige Franse jeugd spieren en karakter stalen.

Meer dan honderd jaar Tour de France heeft geleerd dat de wedstrijd een conflict is gebleven tussen idealen en belangen. In monsterlijke omstandigheden wordt van de coureurs een niet op te brengen sereniteit verlangd. Het is de kracht en de schoonheid van deze onmogelijke koers.

2Gij geeft u onvoorwaardelijk over aan de Tourorganisator

Het reglement van de Tour kent bepalingen over het beeldrecht die erop neerkomen dat de renners drie weken lang lijfeigenen zijn van tourorganisator A.S.O. „Namen, stemmen, beelden, biografieën en sportieve prestaties worden verspreid en gereproduceerd ter promotie van de Tour de France”, of dat nu een commerciële promotie is of een mythische. „Zonder dat daar enige vergoeding tegenover wordt gesteld.”

Hieruit volgt dat wielrenners in hun evolutie nog niet veel verder zijn dan hoe ze begonnen: als slaven van de weg. Dat hebben voetballers beter geregeld.

3Gij verlaat het rechte pad niet

Al in de tweede editie, 1904, kreeg de Tourorganisator te maken met eigenzinnige types die hun eigen route uitstippelden en hele trajecten per trein aflegden. Met al onze camera’s en moderne communicatiemiddelen zijn die praktijken nu ondenkbaar. Toch straft het wedstrijdreglement afwijken van de voorgeschreven route, bovenal afsnijdingen. In 2003 sneed Lance Armstrong een stukje af door een weiland, maar dat was onvrijwillig. Het werd door de vingers gezien.

De etappeafstanden beantwoorden aan de regels van de internationale wielerunie en zijn flink korter dan in de oerjaren. Toen legden de renners 400 tot 600 kilometer af. Niettemin blijft de Tour een kronkelige, archaïsche en moordende onderneming. Alleen al het correcte traject afleggen tot in Parijs is een atletisch hoogstandje op de rand van waanzin.

4Gij zult uzelve niet op oneigenlijke wijze bevoordelen

Gokken met betrekking tot de Tour is renner en teamstaf verboden. Ook afspraken tussen coureurs van verschillende ploegen, de ‘combine’, worden bestraft. Jammer dat de combine door de enorme ploegbelangen aan het uitsterven is.

Aan een ploegleidersauto hangen in bijvoorbeeld een bergetappe wordt eveneens bestraft. Sprinters als Mark Cavendish worden extra in de gaten gehouden door de wedstrijdjury wanneer ze ergens in de achterhoede zwalken. Maar het wordt moeilijker in de praktijk te brengen. Ploegleiders en renners verlinken elkaar steeds vaker.

5Gij zult het doen op een boterham met pindakaas

In een drieweeks evenement waarvoor een stralende gezondheid vereist is, en dat tegelijkertijd fnuikend is voor de gezondheid, wordt logischerwijze gezocht naar ‘ondersteuning’ van lichaam en geest. De internationale wielerunie UCI laat zich erop voorstaan trendsetter te zijn in de dopingbestrijding. Zo langzamerhand lijkt „de stal van het peloton” aardig uitgemest. Een nieuwe onkreukbaarheid begint het daglicht te zien, al is die er vooral ingeramd door middeleeuwse strafmaatregelen.

6Uw lichaam is een tempel; behandel het ook als zodanig

Vanaf pakweg begin jaren 90 nam de medische begeleiding van wielrenners een enorme vlucht. Epo, groeihormonen en vele andere stoffen werden in uitgekiende doseringen toegediend. Daardoor kon een nagenoeg compleet peloton zich na drie weken uitgerust op de Champs Élysées in Parijs presenteren. De romantici onder de wielerliefhebbers haakten af. De Tour hoort een uitputtingsslag te zijn, geen wedstrijdje tussen robots.

De opdracht aan de renners die op 30 juni in Luik van start gaan, luidt daarom: wees roomser dan de paus.

7Gij behoort meer uren in bed te spenderen dan in het zadel

„De Tour wordt in bed gewonnen”, zei Joop Zoetemelk. Hij bedoelde dat elke seconde in gestrekte positie het verschil kan maken. Languit en liefst, om de hartspier te ontlasten, met een kussentje onder de voeten. Knecht of kopman, benen zijn de aandrijfstangen waar alles vanaf hangt.

8Eet het bordje van uw tegenstander leeg voor dat van u

Deze universele wielerwijsheid werd op zeker moment door de denker Hennie Kuiper geformuleerd. Laat eerst de tegenstander zijn kruit verschieten. Sla toe wanneer die verslapt. Maar gun de ander af en een troostprijs. Zo houd je hem te vriend, en kan hij je van pas komen in de toekomst.

Sinds vrijwel elke ploeg een eigen chef-kok mee naar de Tour neemt, verliest de wijsheid in de meest letterlijke betekenis haar oorlogskundig fundament.

9Gij zult de dood tarten, maar haar niet verheerlijken

Wielrennen is een gevaarlijke sport. Valpartijen zijn onvermijdelijk. Maar een dode wielrenner, daar kan niemand tegen. Fabio Casartelli en Wouter Weylandt stierven in een plas van hun eigen bloed. Elke manoeuvre van een renner kan de dood van hemzelf of van een ander betekenen. Een helm is getest op een impact bij lagere snelheden dan coureurs vaak bereiken.

10Gedenk Prediker: alles is lucht en najagen van wind

In het wielrennen wordt meer verloren dan gewonnen. Hierdoor komt het dat de grootste kampioenen uit het verleden toch een aura van nederigheid om zich droegen. Wie nog niet nederig was, werd het wel boven de boomgrens. Zelfs Merckx, en zelfs Lance Armstrong – als je heel goed keek.

Dus renner, slaaf van het asfalt, ga ingetogen de Tour in, maar jaag heldhaftig de wind na. Voor ons, Touradepten.

    • Peter Winnen