Ook de televisie is corrupt

Zondag kiezen Mexicanen een nieuwe president. Volgens peilingen maakt Peña Nieto grote kans. Maar studenten vrezen dat met hem ook de corruptie terugkomt.

Students belonging to the 132 movement march towards the second presidential debate site in Guadalajara, Mexico, Sunday June 10, 2012. Tens of thousands young demonstrators clogged Mexico City streets Sunday to protest the likely return to power of the country's long-ruling party. (AP Photo/Bruno Gonzalez) AP

Redacteur Noord- en Zuid-Amerika

Mexico-Stad. Een meisje in een vest met roze strepen geeft haar vriend een zoen. Op hun hoofden dragen ze een televisie van karton, beplakt met stickers. ‘Het nieuwe Mexico zie je niet op tv’, staat er op eentje. Met zo’n driehonderd demonstranten schreeuwen ze kreten over de man die tot hun afgrijzen zondag waarschijnlijk de nieuwe president van Mexico wordt, Enrique Peña Nieto.

Het stelletje doet mee aan een manifestatie van #yosoy132, een protestgroep die in zeven weken is uitgegroeid tot de grootste studentenbeweging van Mexico sinds 1968. De deelnemers roepen kiezers op om niet te stemmen op Peña Nieto en zijn Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI), de partij die van 1929 tot 2000 onafgebroken regeerde in Mexico.

De demonstranten – vooral studenten – vrezen een terugkeer van de corruptie en onderdrukking waarmee de PRI zo lang aan de macht wist te blijven. Achter de stralende glimlach van de 45-jarige Peña Nieto gaan volgens hen duistere belangen schuil van rijke zakenmensen, grote mediabedrijven en corrupte gouverneurs.

Deze avond hebben de studenten en enkele oudere sympathisanten van #yosoy132 zich verzameld voor een groot, geel gebouw van Televisa. De televisiezender brengt louter goed nieuws over Peña Nieto, zeggen de demonstranten, in ruil voor de bescherming van hun mediamonopolie. Het verzet van #yosoy132 wordt genegeerd, ook al demonstreren ze op de stoep van Televisa.

Peña Nieto heeft tijdens zijn professionele presidentscampagne herhaaldelijk gezegd dat de PRI „de oude politiek” achter zich heeft gelaten. Volgens de oud-gouverneur van Estado de Mexico, de belangrijkste staat van het land, is de PRI – officieel centrum-links, maar in de praktijk pragmatisch – vrij van corruptie.

De deelnemers aan #yosoy132 geloven het niet. Ze organiseerden grote marsen tegen Peña Nieto en gingen naar dorpen en arme wijken om kiezers te vertellen over de vermeende misdragingen van de PRI. De beweging zegt geen voorkeur te hebben voor een van de andere kandidaten – al blijkt uit gesprekken met deelnemers dat ze vooral de linkse Andrés Manuel Lopéz Obrador steunen.

Zondag wacht ze een teleurstelling. Volgens de laatste peilingen krijgt Peña Nieto meer dan 40 procent van de stemmen, Obrador zo’n 23 procent. De kandidaat van de PRD, die de verkiezingen van 2006 nipt verloor, heeft zijn campagne besteed aan aanvallen op Peña Nieto, die hij beschuldigt van het toedekken van fraude en misdaden als gouverneur.

De centrum-rechtse PAN, de partij die Mexico heeft geregeerd sinds het troonverlies van de PRI, lijkt geen kans te maken. In de peilingen blijft hun kandidaat Josefina Vázquez Mota steken rond de 20 procent. De enige vrouw in de race wordt onder meer afgerekend op de mislukte strijd van president Felipe Calderón tegen het drugsgeweld. In de eerste negen maanden van vorig jaar vielen er bijna 13.000 doden, een record.

De ironie is dat de PAN is tegengewerkt door de PRI, onder andere bij het hervormen van de politie, deel van hun drugsplan. PRI heeft altijd veel macht gehouden in het Mexicaanse Congres en gouverneurs van de PRI regeren in 20 van de 31 staten. Om het presidentschap te herwinnen gunden ze de PAN geen successen.

Het Mexicaanse publiek is sceptisch geworden door de machtsstrijd. Achter iedere keurig gekapte politicus vermoeden ze schaduwkrachten en dubbele agenda’s. De PRI heeft de slechtste reputatie, maar ook de andere partijen en groepen worden gewantrouwd, inclusief #yosoy132. De beweging zou stiekem worden aangestuurd door Obrador.

Samantha Morales, een 19-jarige student die meedoet aan het protest vandaag, ontkent dat. Via Twitter en Facebook coördineert Morales de afdeling van #yosoy132 op haar faculteit informatica. „Internet is ons wapen”, zegt Morales, maar hun invloed is beperkt. Vooral op het platteland hebben weinig mensen internet.

Thuis heeft Morales in ieder geval succes. Haar moeder stemt niet langer op de PRI. De 57-jarige huisvrouw is meegenomen naar het protest, net als een van de zussen van Samantha. „Vroeger waren we onwetend, we boden nooit weerstand tegen de PRI”, zegt de moeder, Carmen Sanabria. „Maar mijn dochters zijn intelligent. Ze hebben zelfs hun grootouders overgehaald om op een andere partij te stemmen.”