Gat op rechts

Natuurlijk ging het eurodebat nergens over. Formeel was de vraag welke opdracht de Nederlandse volksvertegenwoordiging haar premier zou meegeven voor de Europese top, maar de meningen van de verschillende partijen liepen zozeer uiteen dat Rutte in Brussel in feite kan doen wat hij wil. Hij heeft tegelijkertijd voor alles en voor niks een bepaald mandaat. En dat was van tevoren al duidelijk.

Toch was het debat om andere redenen interessant. Nu de Nederlandse positie in Europa het belangrijkste thema van de komende verkiezingen dreigt te worden, grepen alle partijen het debat aan om zich te profileren en te positioneren ten opzichte van elkaar. En daarmee gaf het een onthullende inkijk in de verschillende campagnestrategieën.

Wilders probeert het anti-Europese sentiment voor zichzelf te claimen. Daarvoor moet hij de gematigd eurosceptische VVD proberen te ontmaskeren als een eurofiele partij. Vandaar die goedkope grap met de VVD-verkiezingsposter die zogenaamd was uitgelekt, met de slogan ‘Wij houden van Europa. Laten we nog meer betalen.’ Maar Wilders’ grootste concurrent in het anti-Europese kamp is de SP. Dat verklaart zijn ongekend felle interrupties van Roemer meteen al aan het begin van het debat. Ook daar is de strategie om aan te tonen dat Roemer in feite „met één been in Brussel staat.”

Roemer kreeg het sowieso hard te verduren tijdens het debat. Dat is logisch. Hij is gezien de peilingen de te kloppen man. Zijn concurrenten op links zetten hem meermalen klem. Hun strategie is om te suggereren dat zijn anti-Europese houding onrealistisch is en bovendien dubbelzinnig en dat zij door binnen Europa samen te werken uiteindelijk socialer en democratischer zijn. Het was boeiend om te zien dat Roemer het moeilijk heeft met dit thema. Zijn boodschap is niet helder. Daar zal zijn campagneteam de komende weken hard aan moeten werken.

Het CDA zit in de moeilijkste positie en hun strategie wordt door veel analisten niet begrepen. Maar ik denk dat ik snap wat ze proberen. Zij denken dat de VVD onder druk van de PVV steeds meer afstand neemt van Europa en daarmee ontstaat een gat op rechts voor conservatieve kiezers die pro-Europees zijn.