De jacht op de spookwatts

Met een slimme app kun je zien hoeveel energie je thuis verbruikt. Hendrik Spiering hield een stroomrazzia.

Hendrik spiering

Redacteur Wetenschap

Al maanden leef ik op het ritme van mijn koelkast. Ook als ik niet thuis ben. Hij is altijd bezig. Iedere drie kwartier beukt de koelkast tegen de grafiek van mijn stroomverbruik, met een piek van 90 watt, een kwartier lang. Soms een half uur. En soms schiet hij uit met een piek van een paar honderd watt. Door de koelkast lijkt mijn stroomgrafiek op de skyline van een grote stad.

De koelkast is de keizer van mijn elektriciteitsverbruik. Logisch, welk ander groot apparaat staat permanent aan? Nooit over nagedacht. Totdat ik de Nuon e-manager installeerde. Toen kwam het onzichtbare activiteitencircus in huis voor mij tot leven. Mijn stroomverbruik zie ik op mijn smartphone, de e-manager is een permanent lijntje naar huis. Ik kan zien wanneer de werkster de stofzuiger aanzet, of mijn kinderen televisie kijken.

Het werkt simpel. Een apparaatje dat je op de elektriciteitsmeter plakt, leest continu de meterstand af. Via een internetaansluiting gaat die informatie naar een website waarop je kunt inloggen met een wachtwoord, vanaf een computer of met een speciale Nuon-app op je smartphone. Op de gasmeter kan een vergelijkbaar leesapparaat worden geplakt, maar mijn gasmeter bleek ongeschikt voor die meting. Ik lees alleen stroom.

Eneco heeft een vergelijkbaar systeem met ‘Toon’ op een eigen scherm (zonder app). Er bestaan ook allerlei meetsystemen buiten de energiebedrijven om (zie www.electricity-monitor.com).

Bij Nuon kun je speciale stekkerdozen (smartplugs) kopen die het stroomverbruik van individuele apparaten registreren en doorgeven aan de website. Met die stekkers kun je de apparaten ook op afstand aan- en uitzetten.

Al in mijn eerste week fascineerde mij het constante verbruik van 65 watt. Nooit kwam ik daaronder. Een nieuwe vraag kwam in mijn leven: welke apparaten in huis staan altijd aan?

Er gebeurt altijd iets in huis, elektrisch gezien! Veel is helder. Als mijn koffiezetapparaat aanstaat, schieten er zenuwachtige pieken in de grafiek. Want het warmhoudplaatje slaat voortdurend aan en uit en dat trekt makkelijk 1.000 watt. De oven geeft nog veel grotere trillingen en mijn waterkoker kan in zijn ziedende, maar korte activiteit 2.000 watt halen. Mijn afwasmachine haalt die 2.000 watt ook, bij vlagen.

En er zijn kalme stroomzuigers. Als de televisie aan staat, trekt die permanent 100 watt uit het net. Mijn versterker verbruikt een stabiele 35 watt, een laptop 25 à 30. Dat zijn kleine hoogvlaktes. Ik leer mijn apparaten herkennen aan hun stroomgrafiek.

Veel elektrische activiteit blijft onbegrijpelijk. Wat in mijn huis heeft ineens heel kort 500 watt nodig? Waarom verbruikt mijn huis ineens een half uur lang 120 watt in plaats van 80? De koelkast, denk ik dan maar.

Nuon verzamelt door deze service een heel precies beeld van het stroomverbruik van particulieren. Zeker nu de verplichte ‘slimme meter’ wegens privacybezwaren is weggestemd door de Eerste Kamer, is dat belangrijk voor efficiënt beheer van de productiecapaciteit en van het toch al zwaar belaste stroomnet. Een ander doel is dat de particulier door ‘bewustwording’ stroom gaat besparen. En dat effect is er zeker. De paar lichten die je thuis per ongeluk aan laat staan, stralen je vervolgens in al hun zinloze watts tegemoet vanaf je Nuon-app. Je ziet het nut van spaarlampen, die trekken 8, hooguit 11 watt. Oude peertjes doen 40 tot 75 watt.

Een watt drukt het ‘vermogen’ uit dat een apparaat nodig heeft om te functioneren. Vermenigvuldigd met de tijd geeft dat het energieverbruik. Een apparaat dat 100 watt verbruikt en tien uur aanstaat, heeft 1.000 wattuur verbruikt. Dat is één kiloWattuur (kWh) en dat is gelijk aan 3,6 miljoen joules, of 860 kilocalorieën. Een kWh aan stroom kost in Nederland ongeveer 22 cent. Gemiddeld verbruikt een huishouden bijna 70 kWh per week (3.500 kWh per jaar).

Natuurlijk kun je stroom besparen zonder die e-manager van 150 euro met bijbehorend websiteabonnement van 2,95 euro per maand. Wie echt stroom wil besparen, doet allereerst zijn wasdroger het huis uit (gauw 1 à 2 kWh per droogbeurt). Verder sluit je ieder ander apparaat waarover je twijfelt aan op een stroommeter (à 20 euro te koop bij de betere doe-het-zelfwinkel). Daarmee pak je je grote stroomverbruikers.

Tip: vervang je oude koelkast of tv door een nieuw exemplaar, die is veel zuiniger. Gebruik liever een kleine oven dan een grote. En het kost verrassend weinig moeite om iedere week de meterstand in een excel-bestandje te zetten. Het geeft inzicht in je totale verbruik en kost niks.

De e-manager heb je vooral voor de kick van de permanente kijk op het elektriciteitsleven van je huis. En oké, met dat inzicht ga je automatisch fanatiek jagen op de kleine stroomzuigers. Dat raadselachtige bodemgebruik van 65 watt: waar gaat die stroom allemaal heen?

Een paar continue kleinverbruikers identificeerde ik snel, omdat ik ze had aangesloten op een van mijn smartplugs. Mijn adsl-modem verbruikt een stabiele 6 watt. Het kastje voor internettelevisie pakt ook zoiets – die zet ik voortaan uit. Mijn versterker gebruikt op standby 1 watt. Maar verder? Tot mijn verrassing bleek de e-manager zelf óók 4 watt te verbruiken. De e-plugs verbruiken ook een paar watt, om alle stroomverbruik te registreren en door te geven. Ze worden zelfs een beetje warm. Opladers van telefoons verbruiken onmeetbaar weinig.

Een stroomrazzia in huis (check ieder stopcontact) leverde nog een paar stiekeme gebruikers op. Een oude cd-speler op zolder lag volslagen zinloos dag in dag uit 6 watt uit het net te trekken, hij werd er warm van. En dat voor die éne keer per jaar dat ik hem gebruik, de stekker ging er direct uit. Ik ontdekte dat mijn oude laserprinter op standby permanent 4 watt nodig heeft. Die kan ook wel uit. En een voeding van een laptop wilde altijd 4 watt.

Als mijn printer van 4 watt een week (nutteloos) op standby staat, verbruikt hij in die tijd 0,672 kWh. Dat is 35 kWh per jaar. En dat is toch echt 1 procent van het totale verbruik van een gemiddeld huishouden. Gelukkig is stroom niet heel duur: de altijd parate printer kost ongeveer 7 à 8 euro weggegooid geld per jaar.

Mijn eigen wekelijkse verbruik is al vrij laag, 40 kWh. Mijn permanente 65 watt basisverbruik komt op 10 kWh per week en is dus maar liefst een kwart van mijn totale verbruik.

Na de razzia is mijn bodemverbruik 50 watt. Daarvan kan ik nu zo’n 30 watt identificeren. Het raadsel blijft: wat verstookt die 20 spookwatts in mijn huis? Binnenkort ga ik per stroomgroep de elektriciteit afsluiten. Kijken wat er gebeurt.

Koop de apparatuur via www.nuon.nl/energie-besparen/e-manager/

    • Hendrik Spiering