Britten woest over manipulatie door bankiers

De affaire rond manipulatie van de officiële rentetarieven groeit in Engeland uit tot een groot schandaal. De Londense City vreest de gevolgen.

Schuld en boete domineren de Londens City. De Britse banken Royal Bank of Scotland en Lloyds worden mogelijk ook gestraft door Britse en Amerikaanse toezichthouders wegens rentemanipulatie. Gisteren kreeg Barclays al een boete van 290 miljoen pond (363 miljoen euro) voor het manipuleren van de London Interbank Offered Rate (Libor) en de Euro Interbank Offered Rate (Euribor), twee belangrijke rentetarieven in Europa.

Het schandaal zorgt opnieuw voor grote opwinding in het Verenigd Koninkrijk over de moraliteit van bankiers. Premier David Cameron zei gisteren dat de top van de banken „verantwoordelijkheid moet nemen voor deze activiteiten”. Minister van Financiën George Osborne had het in het Lagerhuis onder meer over „een verbijsterende situatie” en „het grafschrift van een decennium van onverantwoordelijkheid”.

De Financial Times schreef vanochtend zelfs dat „het misschien noodzakelijk is om deze generatie gebrekkige leiders met pensioen te sturen”. De Daily Mail eist een gerechtelijk onderzoek naar de banken, naar analogie van het onderzoek dat rechter Leveson nu doet naar de werkwijze van de pers naar aanleiding van de afluisterschandalen in de roddelpers.

Libor en diens Europese tegenhanger Euribor zijn internationale rentetarieven waartegen banken aan elkaar lenen, en die als basis worden gebruikt om onder meer de rentes op leningen als hypotheken en creditcards vast te stellen. De omvang van de leningen en andere effecten die op het Libortarief zijn gebaseerd, bedraagt 350.000 miljard. Die tarieven zijn gemanipuleerd om de winst van banken op te krikken.

Wat vooral schokt, is dat dit bij Barclays routinematig gebeurde en dat handelaren daarmee pochten. Uit e-mails blijkt dat Barclays-handelaren onderling afspraken maakten. Zo schreef een handelaar aan een collega van een afdeling die de rentetarieven moest rapporteren: „Als niet te laat, verlaag een maand en drie maanden, zou leuk zijn.” Door de rente laag te houden, kon Barclays verhullen dat het moeite had bij andere banken te lenen. De collega antwoordde: „Geregeld… Voor jou, big boy.” En de handelaar: „Dude. Ik ben je schuldig. Kom na het werk eens langs en ik open een fles Bollinger [champagne, red.].”

Met name Barclays-topman Bob Diamond moet het ontgelden in de publieke opinie. Hij kondigde gisteren al aan dat hij en drie collega’s dit jaar hun bonus zullen weigeren. Maar de druk om ontslag te nemen groeit. Binnenkort moet hij verschijnen voor een Lagerhuiscommissie, die hem hierover wil ondervragen. In een brief aan die commissie, die gisteravond uitlekte, erkent Diamond dat de manipulatie van Libor plaatsvond, maar „door een klein aantal mensen” is gedaan om „de reputatie van de bank te beschermen”.

De top van RBS en Lloyds zal ook onder politiek vuur komen te liggen. Beide banken zijn deels genationaliseerd. Een eventuele boete – die voor RBS wordt geschat op 150 miljoen pond – komt ten laste van de aandeelhouders: de Britse regering.

De Britse banken zijn niet de enige die worden onderzocht wegens rentemanipulatie. Ook Japanse, Canadese en Zwitserse toezichthouders doen onderzoek. De verwachting is dat meer grote banken zullen worden beboet. Vorig jaar werd al bekend dat de Zwitserse bank UBS door de Amerikanen was gedagvaard wegens manipulatie van Libor.

Vanochtend maakte de Britse toezichthouder bekend dat het ook boetes uitdeelt in een ander bankschandaal. Vier banken – Barclays, RBS, HSBC en Lloyds – hebben tussen 2001 en nu ten onrechte kleine bedrijven een soort verzekering op renteschommelingen verkocht. De schadevergoedingen zullen in de miljoenen lopen.

    • Titia Ketelaar