Wachten tot de dood komt

Routes & Routines. Artist in Residence project van Joanneke Meester. Bezichtiging op 29 juni 13-17u en op 30 juni 13-16u. Het Vijfde Seizoen, Altrecht, locatie Willem Arntz Hoeve / Den Dolder, Dolderseweg 164, Den Dolder. Inl. vijfde-seizoen.nl ****

Het is een van de opvallendste artist-in-residences in Nederland en toch goed verborgen. ‘Het Vijfde Seizoen’ maakt deel uit van de psychiatrische Willem Arntz Hoeve, vlak buiten Den Dolder. Al meer dan dertien jaar wordt ieder kwartaal een kunstenaar uitgenodigd om hier te verblijven en werk te maken dat is geïnspireerd dóór of gemaakt is mét de patiënten. Zo heeft fotograaf Annaleen Louwes er in het verleden portretfoto’s gemaakt, zijn er schilders geweest, en een enkele dichter. Deze week rondt video- en installatiemaker Joanneke Meester (1966) haar verblijf af met een presentatie die maar een paar dagen voor publiek te zien is.

Meester, die in 2004 de wereldpers haalde door uit de huid van haar eigen buik een pistooltje te naaien, verlaat in Het Vijfde Seizoen de autonome kunst. In het liefdevol gemaakte en prachtige Routes & Routines pakt zij met de patiënten een onderwerp aan waarop nog steeds een taboe rust in de psychiatrie: de wens van veel patiënten om in bed te blijven wachten tot de dood ze haalt.

Samen met acht ouderen brengt zij de relatie tussen geestelijk welzijn en mobiliteit in kaart. Wat verwachten ze van het leven? Hoe bewegen ze zich? Met een grote lap witte stof met een plattegrond van de leefruimte van de patiënten erop wordt het ijs gebroken. Daar mag iedereen zijn vaste route met een felgekleurde wollen draad inrijgen. Dat gaat traag, ja, en er is hulp van een psychiater. Maar het is heel knus. Van het resultaat wordt een collage gemaakt en naar aanleiding van dát resultaat worden met fel gekleurde tape de routes in de leefruimte gemerkt. Zo ontstaat niet alleen een prachtig geometrische ‘Mondriaan op de vloer’. Er ontstaan ook ‘gesprekken’ tussen de verschillende routes, patiënten die even ‘op’ lopen met de route van een andere bewoner. Op één moment staat de kunstenaar letterlijk stil bij patiënten met een doodswens. Hoe kun je de ander kracht geven, is de vraag. Het antwoord hangt in grasgroen geborduurd op een witte zakdoek: ‘In de hemel is het schoon’. En daarmee is veel, zo niet alles gezegd.