Opinie

    • Maarten Schinkel

Waanzinnig, u betaalt mee aan sloop kantoren

Toch grappig hoe goed de kampioenen van het financiële kapitalisme de staat weten te vinden als het water ze tot aan de lippen komt. Natuurlijk: de gewone ondernemer weet ook de hand wel eens op te houden. Maar die kan met recht zeggen dat hij veel doet voor de samenleving: werk, innovatie, productiviteit en welvaart. Het negentiende-eeuwse idee, kortom, dat de entrepreneur niet alleen eigenbelang nastreeft, maar ook zijn omgeving verheft.

Maar hoe zit het met, zeg maar, de tweede afgeleide van het kapitalisme? De bankiers, de investeerders en de beleggers? Over bankiers is inmiddels genoeg gezegd, en over de steun die zij genieten ook. Hetgeen het uiteraard niet minder erg maakt.

Maar er zijn meer ‘ruifeters’. Investeerders van het private equity-soort baseren hun strategie in woord op het beter maken van bedrijven, als een soort vriendelijke dokters die af en toe ook pijnlijke ingrepen moeten verrichten – alles voor het heil van de patiënt. Dat doen ze ook vaak. Maar in daad gaat het voor een belangrijk deel ook om het optimaliseren van fiscale kansen.

Het vriendelijk faciliteren van zulke constructies door de overheid, waar Nederland erg goed in is, kan business naar het land halen. Maar zet het in diapositief en het is in feite een vorm van staatssteun, waar veel deelnemers zonder morren gebruik van maken. Het mag, en je bent gek als je het niet doet. Maar laten we wel wezen: erg stoer is het niet.

Nee, dan de échte vrije jongens van het vastgoed. Die moesten niets hebben van staatsinterventie. Handen uit de mouwen, LPF en Trots op Nederland. Tot blijkt dat de sector zich heeft verslikt in zijn eigen groei.

DTZ Zadelhoff meldde gisteren dat de leegstand van kantoorpanden in de eerste helft van 2012 is gegroeid tot 6,9 miljoen vierkante meter. Het zou komen doordat bedrijven minder vloeroppervlak nodig hebben, door Het Nieuwe Werken en dergelijke. In werkelijkheid is het een ouderwets geval van de varkenscyclus. Een heel leger van visionairs holde dezelfde kant uit.

6,9 miljoen vierkante meter leegstand. Dat kun je uitdrukken in voetbalvelden, maar het is beter om van het oppervlak één dimensie af te halen. Stel je een lint voor van kantoorruimte van een meter breed (stoel, dan een bureau, nog een, een pantry, een koffieautomaat, gang, vergaderruimte, bureau, stoel, receptie, toilet enzovoorts. Zo’n lint lege Nederlandse kantoorruimte is even lang als van hier naar Mumbai, India. Allemaal ongebruikt.

Ingrijpen dus. Je kunt hier en daar wat ombouwen, maar zoveel hotels op snelweglocaties zijn er niet nodig, en studenten willen en kunnen niet overal wonen. Bovendien, wie elke student een riant onderkomen zou willen geven van 50 vierkante meter heeft met de huidige leegstand 140.000 extra studenten nodig.

Voor veel van de gillende overcapaciteit op de kantorenmarkt is maar één oplossing: sloop. Je zou denken dat de vastgoedsector zich vermant en deze op de kin neemt. Ondernemersrisico and all that.

Niet helemaal. Gisteren sloot de sector een convenant, waarin geld beschikbaar komt voor partijen die hun onverhuurbare panden laten slopen. Dat geld komt van partijen die nieuwe kantoren bouwen, maar voor een gedeelte ook van gemeenten, die bijdragen uit de verkoop van bouwgrond. Ja. We gaan meebetalen aan het wegwerken van de overcapaciteit op de kantorenmarkt. Waanzinnig.

    • Maarten Schinkel