Gezocht: een bondscoach die de ego’s kan temmen

Bert van Marwijk stapte gisteren op. Zijn opvolger moet van Oranje weer een eenheid zien te smeden.

Gezocht: bondscoach die de kikkers van Oranje weer in de kruiwagen krijgt. En ze erin hóudt.

Na bijna vier jaar van rust en lachende gezichten is de KNVB vandaag begonnen met de zoektocht naar een opvolger voor Bert van Marwijk die gisteravond opstapte als bondscoach na een mislukt EK. Oranje ging in Polen en Oekraïne ten onder met nul punten uit drie duels.

De nieuwe bondscoach wacht een zware klus. De selectie van het Nederlands elftal is in meerdere kampen verdeeld en de eensgezindheid onder de internationals is ver te zoeken. Daarnaast is er vooral een chronisch gebrek aan goede verdedigers. In augustus staat een vriendschappelijke duel met België op het programma en een maand later begint de kwalificatiereeks voor het WK in Brazilië (2014).

Meer dan ooit zal de nieuwe bondscoach een eenheid moeten kunnen smeden waarin geen ruimte meer is voor individuele belangen. De dramatische ondergang van het Nederlands elftal in Charkov heeft één ding geleerd: een bondscoach moet van tevoren weten wie zich echt in het ‘landsbelang’ opstelt, en wie vooral uit is op eigen glorie. Voor spelers die een status aparte eisen – Robin van Persie mocht zich tijdens het EK aan de persgesprekken onttrekken – is geen plaats meer in Oranje.

Voetbalteams met langdurig succes, zoals Barcelona, de Spaanse nationale ploeg of de Duitse Mannschaft, steunen op een eenheid waarin alle talenten, hoe goed ze ook zijn, volledig ondergeschikt zijn aan het teambelang. Wie niet mee wil valt af, al heten ze Zlatan Ibrahimovic, Fernando Torres of Michael Ballack. Een coach moet kiezen voor het beste team – en niet per se voor de beste spelers. De successen van coaches als Pep Guardiola, José Mourinho, Alex Ferguson, Vicente del Bosque en Louis van Gaal in zijn glorietijd bij Ajax zijn alle gebaseerd op een ijzeren discipline waarin één belang telt: het team.

Nederland moet op zoek naar een bondscoach die niet alleen internationale uitstraling heeft en keuzes durft te maken, maar die vooral respect afdwingt. Een coach die vanaf zijn eerste dag in Zeist regels opstelt waaraan iedereen – ook Robin van Persie, Rafael van der Vaart of Klaas-Jan Huntelaar – zich conformeert. Zo niet, dan is het einde Oranje voor deze spelers.

In 1996, na het mislukte EK van Oranje in Engeland, besloot toenmalig bondscoach Guus Hiddink in de aanloop naar het WK van 1998 met een schone lei te beginnen, nadat hij de greep op zijn selectie was kwijtgeraakt. Hij sloot met de toenmalige internationals het ‘Pact van Noordwijk’ en stelde regels op waaraan iedereen zich moest houden. Nederland haalde de halve finale.

Nu, veertien jaar later, zal geen enkele speler op voorhand een basisplaats kunnen opeisen. Neem een voorbeeld aan Europees en wereldkampioen Spanje. Zelfs Barcelona-ster Xavi Hernandez vertrok gisteravond in Donetsk, in de halve finale tussen Spanje en Portugal, geen spier toen hij vlak voor tijd naar de kant werd gehaald.

Een grote naam is voor het Nederlands elftal alleen niet genoeg. Met het vertrek van Van Marwijk is er een einde gekomen aan een tijdperk waarin Oranje kwaliteit genoeg dacht te hebben om zich te kunnen blijven meten met de wereldtop. De nieuwe bondscoach moet afscheid nemen van een aantal spelers en nieuwe talenten een kans geven.

Ook al heet de nieuwe bondscoach Ronald Koeman, Louis van Gaal, Guus Hiddink, Frank Rijkaard of Frank de Boer: van hem wordt verwacht dat hij duidelijkheid schept en kiest voor een hechte groep die op jacht gaat naar internationale prijzen. Zoals Bert van Marwijk vier jaar geleden ook was begonnen.