Waarom je tandarts zo duurder wordt

Het experiment met vrije tarieven voor tandartsen is gedoemd te mislukken. Dat kon je zien aankomen.

Tandartsen in Nederland mogen hun tarieven sinds 1 januari 2012 zelf vaststellen. Dat dit tot hogere prijzen zal leiden, is niet verrassend, en zelfs logisch. Wie wil er, als het even kan, niet wat extra verdienen? De tandartsbezoeker die hoopt op een voordeeltje in 2012 kan beter rekening houden met het tegendeel.

Er zijn verschillende redenen voor een stijging van de tarieven nu en in de toekomst. Allereerst zijn vraag en aanbod niet in balans. De vraag naar behandelingen per tandarts is groot. Een tandarts heeft nu al (te) veel patiënten. De noodzaak om meer patiënten aan te trekken, is daarmee beperkt of zelfs niet aanwezig. Een prijsverlaging zal dan ook geen extra patiënten opleveren, maar wel verlies van inkomsten op bestaande klanten betekenen. De instroom van nieuwe tandartsen, beperkt door de numerus fixus van 243 nieuwe studenten per jaar, zal daar in de nabije toekomst geen verandering in brengen en de onderhandelingspositie van de tandartsbezoeker of de verzekeraar niet verbeteren.

Daarnaast is er een onvoldoende directe prikkel voor de tandartsbezoeker om op zoek te gaan naar een lager tarief en de vertrouwensband met de huidige tandarts te verbreken. Als er al een relevant tariefverschil is, hoe profiteert de tandartsbezoeker hier dan van? Hij heeft een eigen risico bij zijn aanvullende tandartsverzekering. Ja, dat is waar, maar wie kent persoonlijk de hoogte en de status van zijn eigen risico gedurende het jaar? Ik niet. Een eventuele besparing is pas aan het eind van het jaar duidelijk. Daarmee is een besparing door het vergelijken van de prijzen van alle tandartsen in de buurt een onduidelijke, indirecte en onzekere beloning voor een relatief grote inspanning.

Voor een tandartsbezoeker zonder aanvullende verzekering is het niet anders. Deze bezoekt over het algemeen nog onregelmatiger een tandarts. Los van de onduidelijkheid over kwaliteitsverschillen tussen tandartsen zal een eventuele besparing op een eenmalige uitgave deze patiënt weinig motivatie geven om op zoek te gaan naar het laagste tarief. Bovendien is het onduidelijk of de tandarts met het lage tarief op de gebitscontrole niet een hoger tarief berekent voor een vulling, kroon of tandsteenbehandeling. En is het de vraag of een goede, goedkopere tandarts wel plek heeft voor nieuwe patiënten.

Verzekeraars wordt vaak een rol toegedicht om het belang van de tandartsbezoeker te dienen. Zij kunnen druk uitoefenen op de tandartsen om een zo voordelig mogelijke prijs-kwaliteitsverhouding te realiseren. Het belang van de verzekeraar en van de tandartsbezoeker zijn immers gelijk. Maar wat nu de tandartsen de troeven in handen hebben, de verzekeraars een uitweg hebben om hogere tarieven door te berekenen aan de verzekerde en de tandartsbezoeker hard zijn best moet doen een goede beschikbare tandarts te vinden?

Tandartsen hoeven zich in de huidige situatie niet druk te maken over concurrentie, het eventueel (gedwongen) verlagen van tarieven of andere negatieve consequenties van marktwerking. Als tandartsen wél zouden moeten vechten voor hun klanten en deze klanten zélf de rekening uit eigen zak betalen, is denken vanuit de waarde voor de klant belangrijk. Onderscheiden op service en prijs is dan het devies. De tandarts kan zich dan bijvoorbeeld richten op klanten die in ruil voor een lagere prijs best in een kortere tijd geholpen wil worden, niet per se een wachtkamer met de laatste tijdschriften verlangen of op een ‘onhandig tijdstip’ op de dag geholpen willen worden. Of de tandarts kan zich juist richten op klanten die meer willen betalen voor een behandeling zolang de afspraak tot twaalf uur van tevoren verzet mag worden en bij elke afspraak ook een gebitsreiniging inclusief is.

Marktwerking in de tandartsenzorg zal pas leiden tot lagere tarieven wanneer het aanbod van tandartsen en tandartsbehandelingen sterk stijgt en er een directe, concrete prikkel voor de verzekerde is om op zoek te gaan naar lagere tarieven. Pas dan zal de tandarts gedwongen worden zijn dienstverlening aan te passen of zijn tarieven te verlagen. Het vrijgeven van de tarieven voor tandartsen is onder de huidige omstandigheden een recept voor prijsverhogingen.