Teju Cole: ‘Je moet een culturele kosmopoliet zijn’

Teju Cole/ Foto Roger Cremers

De van oorsprong Nigeriaanse Teju Cole debuteerde in Amerika met een fascinerende, plotloze roman over een New Yorkse flaneur. Hij en de andere personages in het boek praten graag over cultuur. ‘Cultuur maakt het ons mogelijk om dit gesprek te hebben.’

‘Plots worden overschat’, zegt de Amerikaanse schrijver Teju Cole over zijn roman Open City. Hij is in Amsterdam voor de promotie van zijn opvallend succesvolle debuut. Opvallend omdat Open City nauwelijks een verhaal heeft. Julius, een eenzame psychiater, opgegroeid in Nigeria, wandelt door New York, kijkt om zich heen en praat met mensen. Dat is het. En toch is dit een fascinerend boek.

Net als Cole zelf is Julius geboren in de Verenigde Staten, opgegroeid in Nigeria en op zijn zeventiende naar Amerika teruggekeerd. Hij denkt na over de plek die hij in de stad inneemt en over de stad zelf. Ondertussen praten de overige personages over muziek, literatuur, filosofie, identiteit en vrijheid. Zo merkt een personage op dat Europa in feite helemaal niet vrij is: ‘Er wordt wel over vrijheid gesproken, maar dat zijn holle frasen. Als je ook maar een beetje kritiek hebt op Israël, dan wordt je de mond gesnoerd met die zes miljoen. [...] Het gaat erom dat het onwettig is het te ontkennen, en dat er een ongeschreven regel is dat je het zelfs niet ter discussie mag stellen.’

Er worden veel meningen geponeerd in uw boek, zonder dat er een vaste verhaallijn is. Wat heeft u tegen een plot?

„Ik hou niet van de manier waarop plots literatuur dicteren. Met een plot werk je bewust ergens naartoe. Dat kan interessant en amusant zijn, maar literatuur gaat wat mij betreft eerder over het creëren van ruimte waarin dingen kunnen gebeuren. Ik wil verhalen vertellen en daarbij is een plot slechts een van de mogelijkheden waarmee dat kan, ook al maken de meeste schrijvers er gebruik van.”

„Daarnaast gaat mijn roman over het geheugen. En als je realistisch over het geheugen wilt schrijven, blijkt dat geen strak laken maar een soort open patroon, een soort kant. Het is onvolmaakt, maar heeft zijn eigen samenhang.

„Het geheugen is ook een Amerikaans thema: voor een groot deel bestaat de Amerikaanse droom namelijk uit het vergeten van je verleden. Iedereen maakt zijn eigen verhaal. Elke immigrant is een filmregisseur in zijn eigen hoofd.”

Maar Julius is, net als u, geen immigrant. Waarin verschilt uw boek van een immigrantenroman?

„ In een immigrantenroman gaat het meer om je eigen positie in een stad, terwijl in mijn boek alles draait om de positie van de stad. Deze roman gaat inderdaad niet over iemand die zich afvraagt of hij in de Verenigde Staten thuishoort. Evenmin vraagt hij zich af of hij geaccepteerd zal worden, want hij is al thuis. Ook al verloopt die acceptatie door zijn jeugd in Nigeria, zijn familie die daar nog woont, zijn uiterlijk en andere redenen niet probleemloos, hij is een New Yorker en daarom kan hij de donkere kant van die stad tonen, haar geschiedenis een spiegel voorhouden.”

U kunt het hele interview hier lezen en het debuut van Teju Cole bestellen.